Boyun Fıtığı: Belirtiler, Nedenler ve Fizik Tedavi

Boyun fıtığı nedir?

Boyun fıtığı, boyundaki yedi omurun arasında bulunan disklerden birinin iç kısmının taşarak kola giden sinir köküne ya da nadiren omuriliğe baskı yapmasıdır. Tıbbi adı servikal disk hernisidir ve en sık C5–C6 ile C6–C7 seviyelerinde görülür.

Sinir köküne bası olduğunda ağrı boyunla sınırlı kalmaz; omza, kola, el ve parmaklara yayılır. Hastalar bunu çoğunlukla “boynumdan koluma elektrik iniyor” ya da “parmaklarım uyuşuyor” diye anlatır. Bu tablo ayrıntılı olarak kola vuran ağrı ve kol uyuşması sayfasında da ele alınmıştır.

Tek başına boyun ağrısı her zaman fıtık demek değildir. Boyun ağrılarının önemli bir kısmı kas gerginliği, duruş bozukluğu ve eklem kaynaklıdır; ayrıntılar için boyun ağrısı sayfasına bakabilirsiniz.

Boyun fıtığının belirtileri nelerdir?

Boyun fıtığının tipik belirtisi, boyundan kola ve belirli parmaklara yayılan ağrı ile uyuşmadır. Hangi parmakların uyuştuğu, etkilenen sinir kökü hakkında ipucu verir: C6 kökünde başparmak ve işaret parmağı, C7 kökünde orta parmak, C8 kökünde ise yüzük ve serçe parmak tarafı etkilenir.

Ağrı çoğu zaman başı geriye atınca veya ağrılı tarafa çevirince artar; bazı hastalar elini başının üstüne koyduğunda rahatladığını fark eder.

• Kürek kemiği iç kenarına ve omza yayılan ağrı
• Kolda, elde ya da parmaklarda uyuşma, iğnelenme
• Elde kavrama gücünde azalma, eşyaları düşürme
• Boyunda tutulma, başı çevirmekte zorlanma
• Geceleri artan kol ağrısı

Boyun fıtığı neden olur?

Boyun fıtığı çoğunlukla diskin yıllar içinde yıpranmasına eklenen tekrarlayan zorlanmalar sonucu ortaya çıkar. Disk yaşla su kaybeder, dış halkası incelir ve iç kısım zayıf noktadan taşabilir.

Uzun süre başı öne eğik bilgisayar ve telefon kullanmak boyun disklerine binen yükü artırır. Ani bir zorlanma ya da trafik kazası gibi travmalar da fıtığı tetikleyebilir. Orta ve ileri yaşta ise disk taşmasına eklem kenarlarındaki kireçlenme çıkıntıları eşlik eder ve sinir kanalı daralır.

Ofis çalışanlarında risk faktörleri ve korunma yolları masa başı çalışanlarda bel ve boyun ağrısı yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Boyun fıtığı nasıl teşhis edilir?

Boyun fıtığı tanısı muayeneyle konur ve gerektiğinde servikal MR ile doğrulanır. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede kol kaslarının gücünü, refleksleri ve duyu kaybının dağılımını değerlendirir; ayrıca omurilik basısını düşündüren yürüme dengesizliği, el becerisinde bozulma ve refleks artışı gibi bulguları özellikle araştırır.

Elde uyuşma her zaman boyundan kaynaklanmaz. El bileğinde sinir sıkışması (karpal tünel sendromu) ya da dirsekte sinir sıkışması benzer şikâyetlere yol açabilir. Bu ayrımı yapmak ve sinir hasarının derecesini belirlemek için EMG istenebilir.

• Servikal MR: diskin ve sinir kökünün durumunu, omurilik basısını gösterir
• EMG: sinir kökü hasarını doğrular, el bileği sinir sıkışmasından ayırır
• Boyun grafisi: boyun eğriliğini, kireçlenmeyi ve dizilim bozukluğunu gösterir

Boyun fıtığında fizik tedavi ve rehabilitasyon

Boyun fıtığında fizik tedavi, sinir kökü üzerindeki tahrişi azaltmayı, ağrıyı kontrol etmeyi ve boynu taşıyan kasları güçlendirmeyi amaçlar. Çoğu hasta ameliyata gerek kalmadan bu yaklaşımla belirgin rahatlama sağlar.

Tedavi programı genellikle 10–15 seans olarak planlanır; seans sayısı ağrının şiddetine, güç kaybı olup olmamasına ve tedaviye yanıta göre hekimin değerlendirmesiyle belirlenir.

Boyun fıtığı ameliyat gerekir mi?

Boyun fıtığı olan hastaların çoğunda ameliyat gerekmez; kol ağrısı genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde azalır. Ameliyat, omuriliğin baskı altında olduğu ya da sinir hasarının ilerlediği durumlar için ayrılır.

Aşağıdaki durumlarda hasta beyin ve sinir cerrahisi ya da omurga cerrahisi yapan ortopedi uzmanına yönlendirilir:

• Omurilik basısı (servikal miyelopati) bulguları: yürüme dengesizliği, ellerde beceriksizlik, idrar sorunları
• Kolda hızla ilerleyen ya da belirgin güç kaybı
• 6–12 haftalık düzenli tedaviye rağmen geçmeyen, yaşamı ciddi kısıtlayan kol ağrısı

Boyun fıtığında evde neler yapılabilir?

Evde en önemli adım, boynu tamamen hareketsiz bırakmadan ağrıyı artırmayan pozisyonlarda yaşamaktır. Uzun süreli boyunluk kullanımı kasları zayıflatabileceği için genellikle önerilmez; yalnızca hekimin önerdiği kısa sürelerde kullanılmalıdır.

Bilgisayar ekranını göz hizasına getirin, telefonu başınızı eğmeden yüz hizasında tutun ve her yarım saatte bir omuzlarınızı gevşetin. Yatarken boyun çukurunu dolduran, çok yüksek olmayan bir yastık tercih edin; yüzüstü yatmaktan kaçının. Boyun düzleşmesi eşlik eden hastalar için boyun düzleşmesi egzersizleri yazısındaki güvenli hareketler yol gösterici olabilir.

Boyun fıtığında ne zaman doktora gitmeli?

Kola yayılan ağrı bir haftadan uzun sürüyorsa, uyuşma ya da güçsüzlük eşlik ediyorsa bir FTR uzmanına başvurmak gerekir. Yürürken dengesizlik, ellerde beceriksizlik, iki kolda birden uyuşma ya da idrar kontrolünde bozulma ise omurilik basısını düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir.

Kaza veya düşme sonrası başlayan boyun ağrısı, ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da kanser öyküsü de gecikmeden doktora gitmeyi gerektiren durumlardır.

Eryaman–Etimesgut'ta boyun fıtığı muayene süreci

Boyun fıtığı muayenesi, Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars tarafından A Life Hospital Etimesgut'ta, Eryaman YHT Garı'nın karşısında yapılır. Muayeneye gelirken varsa önceki MR, EMG raporlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Muayene sonrası ağrının kaynağı netleştirilir, gerekirse tetkik istenir ve fizik tedavi, egzersiz ve gerekli girişimsel uygulamaları içeren kişiye özel plan hazırlanır. Etimesgut ve çevresinden ulaşım bilgileri Etimesgut fizik tedavi sayfasında yer alır; randevu için A Life Hospital online randevu sistemi ya da Doktortakvimi kullanılabilir.