Proloterapi: Eryaman ve Etimesgut'ta Kronik Bağ ve Tendon Ağrısına Enjeksiyon Tedavisi

Proloterapi nedir?

Proloterapi, kronik ağrıya yol açan zayıflamış ya da hasar görmüş bağ, tendon ve eklem çevresi dokulara, iyileşme yanıtını uyarmak amacıyla bir solüsyonun enjekte edilmesidir. Adını, doku onarımında rol oynayan hücrelerin çoğalmasını (proliferasyon) ifade eden kelimeden alır.

Günümüzde en yaygın kullanılan solüsyon hipertonik dekstrozdur; yani yoğun şekerli bir sıvı. Dekstroz genellikle işlem konforu için lokal anestezikle karıştırılır. Halk arasında “şekerli su iğnesi” olarak da bilinir. Proloterapi, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği kapsamında yer alır ve bu alanda eğitim almış hekimlerce uygulanır.

Proloterapi bir ağrı kesici iğne değildir; etkisi günler-haftalar içinde, dokunun onarım sürecine bağlı olarak ortaya çıkar.

Proloterapi; yapılan ilaçtan çok, doğru noktanın doğru dozda hedeflenmesine dayanan bir yöntemdir. Bu nedenle uygulamadan önce ağrının anatomik kaynağının dikkatle belirlenmesi, sonucu doğrudan etkileyen en önemli adımdır.

Proloterapi nasıl etki eder?

Proloterapinin, enjekte edildiği bölgede kısa süreli ve kontrollü bir iltihabi yanıt başlatarak vücudun kendi onarım mekanizmalarını harekete geçirdiği düşünülmektedir. Bu yanıt, bağ ve tendon dokusunda yeni kollajen yapımını uyarabilir ve zamanla dokunun daha sağlam hâle gelmesine katkı sağlayabilir.

Dekstrozun bunun yanında sinir uçları üzerinde doğrudan ağrı azaltıcı bir etkisi olabileceğine dair veriler de vardır. Kesin mekanizma hâlâ araştırılmaktadır.

Kanıt düzeyi dürüstçe ifade edilmelidir: Diz kireçlenmesi ve tenisçi dirseği gibi bazı durumlarda kontrollü çalışmalar ağrı ve işlevde anlamlı iyileşme göstermiştir. Kronik bel ağrısında ise sonuçlar daha çelişkilidir. Bu nedenle proloterapi, doğru seçilmiş hastada ve egzersiz programıyla birlikte değerlendirilmesi gereken bir seçenektir; herkeste aynı sonucu vermez.

Proloterapi hangi durumlarda uygulanır?

Proloterapi, ağrının kaynağının bağ, tendon veya eklem çevresi dokulardaki zayıflık ya da dejenerasyon olduğu ve en az birkaç aydır süren kronik durumlarda düşünülür. Akut, yeni başlamış yaralanmalarda ilk tercih değildir.

En sık uygulandığı alanlar arasında kireçlenme (osteoartrit) nedeniyle süren diz ağrısı, tenisçi ve golfçü dirseği, topuk dikeni ve plantar fasiit ve tekrarlayan ayak bileği burkulması sonrası gelişen bağ gevşekliği sayılabilir. Bel bölgesinde sakroiliak eklem ve bağ kaynaklı kronik bel ağrısı olan seçilmiş hastalarda da uygulanabilir.

Proloterapi için uygun hasta genellikle ağrısı en az üç aydır süren, egzersiz, ilaç ve fizik tedavi gibi yöntemlerden yeterli fayda görmemiş, ağrının kaynağı muayeneyle belirli bir bağ veya tendona lokalize edilebilen kişidir. Yaygın, her yere vuran ve kaynağı belirsiz ağrılarda proloterapinin yeri sınırlıdır; bu hastalarda önce kapsamlı bir ağrı yönetimi ve fonksiyonel iyileşme değerlendirmesi daha doğru olur.

Proloterapi nasıl yapılır, acıtır mı?

Proloterapi uygulaması sırasında iğne girişlerinde batma ve solüsyon verilirken dokuda dolgunluk ya da yanma hissi olur; solüsyona eklenen lokal anestezik bu hissi azaltır.

Hekim ağrılı noktaları muayeneyle belirler; bağların ve tendonların kemiğe yapıştığı bölgeler çoğu zaman hedef alınır. Cilt temizlendikten sonra ince bir iğneyle her noktaya az miktarda solüsyon verilir. Diz kireçlenmesinde eklem içine ve eklem çevresindeki bağlara birlikte uygulama yapılabilir. Uygun durumlarda ultrason eşliğinde çalışılması isabeti artırır.

İşlem sonrası birkaç gün bölgede sızı, dolgunluk ve hareketle artan hassasiyet olabilir; bu, tedavinin beklenen etkisinin bir parçasıdır.

Proloterapi kaç seans sürer?

Proloterapi genellikle 3–6 seans olarak, seanslar arasında 2–6 hafta bırakılarak uygulanır; kesin sayı hedef dokuya, ağrının süresine ve yanıta göre hekimin değerlendirmesiyle belirlenir.

Etkinin doku onarımına bağlı olması nedeniyle rahatlama genellikle kademeli gelir; birçok hasta değişikliği ikinci veya üçüncü seanstan sonra fark eder. Üç seans sonunda anlamlı bir değişiklik olmaması, tanının ve tedavi seçiminin yeniden gözden geçirilmesini gerektirir.

Proloterapinin yan etkileri ve riskleri nelerdir?

Proloterapinin en sık yan etkisi, uygulamadan sonraki 2–3 gün süren ağrı artışı, sertlik ve dolgunluk hissidir; bu tepki genellikle kendiliğinden geçer.

Dekstroz vücutta doğal olarak bulunan bir şeker olduğu için alerjik reaksiyon nadirdir; ancak solüsyona eklenen lokal anesteziğe karşı alerji öyküsü sorgulanmalıdır. Diyabetli hastalarda enjekte edilen dekstroz miktarı küçük olsa da şeker değerleri işlem öncesi kontrol altında olmalıdır.

• Sık: 2–3 gün süren ağrı, sertlik, şişlik hissi
• Ara sıra: morluk, iğne yerinde hassasiyet
• Nadir: bayılma hissi, geçici uyuşma
• Çok nadir ama ciddi: enfeksiyon, sinir veya damar yaralanması, göğüs ya da sırt bölgesi uygulamalarında pnömotoraks

Proloterapi sonrası nelere dikkat edilmeli?

Proloterapi sonrası aynı gün normal günlük işlere dönülebilir; ancak uygulanan bölgeyi ağır yükleyen spor ve işlerden birkaç gün kaçınmak önerilir.

Tedavinin hedefi kontrollü bir onarım yanıtı olduğu için, bazı hekimler ilk günlerde iltihap giderici ağrı kesicilerin (NSAİİ) kullanılmamasını ve gerekirse parasetamol tercih edilmesini önerir; hangi ilacı kullanacağınızı mutlaka hekiminize danışın. Rahatsız eden ağrıda kısa süreli soğuk uygulama yapılabilir. Seanslar arasında hekimin önerdiği kinezyoterapi programı, onarılan dokunun yeniden güçlenmesi için önemlidir.

Eryaman ve Etimesgut'ta proloterapi: muayene yaklaşımı

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, proloterapi alanında ek eğitim almış bir Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon uzmanıdır. Proloterapiye karar vermeden önce ağrının kaynağının gerçekten bağ, tendon veya eklem çevresi dokular olduğunu muayeneyle netleştirir; sinir basısı, iltihaplı romatizmal hastalık veya başka bir neden varsa önce bu ele alınır.

Proloterapi uygun bulunursa, eklem içi enjeksiyon gibi diğer seçeneklerle karşılaştırılarak hastayla birlikte karar verilir. A Life Hospital Etimesgut, Eryaman YHT Garı'nın karşısındadır; Eryaman, Elvankent ve Bağlıca'dan gelen hastalar kolayca ulaşabilir.