Sık görülen belirtiler
- Merdiven çıkarken ya da inerken artan diz ağrısı
- Çömelme, diz çökme ve uzun oturduktan sonra kalkarken ağrı
- Dizde şişlik, ısı artışı
- Dizden çıtırtı, gıcırtı ya da tık sesi gelmesi
- Dizde takılma, kilitlenme ya da boşalma hissi
- Sabah ya da uzun oturma sonrası tutukluk
- Diz kapağının arkasında ya da çevresinde ağrı
- Dizin iç yüzünde, alt kısmında basınca hassasiyet
Hemen doktora başvurun
- Ateşle birlikte kızarık, sıcak ve çok şişmiş diz — eklem enfeksiyonu açısından acil
- Yaralanma sonrası dize hiç basamama veya dizde belirgin şekil bozukluğu
- Yaralanmadan hemen sonra dizin hızla şişmesi
- Dizin kilitlenip açılmaması
- Baldırda şişlik, kızarıklık ve ağrı (derin ven trombozu şüphesi)
- Gece istirahatte geçmeyen ağrı ya da açıklanamayan kilo kaybı
- Çocukta açıklanamayan diz ağrısı ve topallama
Diz ağrısı nedir?
Diz ağrısı, diz eklemi ve çevresindeki kıkırdak, menisküs, bağ, tendon ve bursa gibi yapılardan kaynaklanan ağrıdır ve her yaşta görülebilen en sık eklem şikâyetlerinden biridir. Gençlerde daha çok spor yaralanmaları ve diz kapağı ağrısı, orta ve ileri yaşta ise kireçlenme ön plandadır.
Ağrının yeri, nasıl başladığı ve hangi hareketlerle arttığı, nedenin anlaşılmasında yol göstericidir. Bir yaralanma sonrası başlayan ağrı ile yıllar içinde yavaş yavaş artan ağrının nedenleri ve tedavileri farklıdır.
Diz ağrısının belirtileri nelerdir?
Diz ağrısı çoğunlukla merdiven çıkıp inerken, çömelirken ve uzun oturduktan sonra kalkarken artar. Merdiven çıkarken diz ağrısı özellikle diz kapağı arkasındaki kıkırdak sorunlarında ve kireçlenmede tipiktir.
Ağrıya şişlik, ısı artışı, takılma ve kilitlenme eşlik edebilir. Dizden ses gelmesi ise tek başına ağrısızsa çoğu zaman zararsızdır; ancak ağrı, şişlik ya da takılmayla birlikteyse değerlendirilmelidir.
- Diz kapağı çevresinde ve arkasında ağrı
- Dizin iç ya da dış yüzünde, eklem çizgisinde ağrı
- Dizde boşalma, güvensizlik hissi
- Sabah tutukluğu ve uzun oturma sonrası “paslanmış gibi” hissetme
- Diz arkasında dolgunluk ya da şişlik
Diz ağrısı neden olur?
Orta ve ileri yaşta diz ağrısının en sık nedeni diz kireçlenmesidir; eklem kıkırdağı zamanla incelir ve eklem çevresindeki yapılar etkilenir. Ayrıntılar için kireçlenme (osteoartrit) sayfasına bakabilirsiniz.
Genç ve aktif kişilerde diz kapağı arkasındaki kıkırdağın aşırı yüklenmesi (patellofemoral ağrı sendromu), diz kapağı tendonu iltihabı ve spor yaralanmaları öne çıkar. Ani dönme hareketiyle ya da çömelip kalkarken menisküs yırtığı, sıçrayıp ters düşmeyle ön çapraz bağ yaralanması oluşabilir.
Dizin iç yüzünde, eklemin biraz altında hissedilen ağrı pes anserin bursitini, diz arkasındaki şişlik Baker kistini düşündürür. Gut ve romatoid artrit gibi iltihaplı hastalıklar dizde şişlik ve ısı artışıyla seyreder. Çocuklarda ve yaşlılarda kalça sorunlarının ağrıyı dize yansıtabileceği de unutulmamalıdır.
Diz ağrısı nasıl teşhis edilir?
Diz ağrısının tanısında en önemli adım ayrıntılı öykü ve muayenedir; görüntüleme, muayeneden elde edilen ön tanıya göre seçilir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, dizde şişlik ve sıvı olup olmadığını, hareket açıklığını, menisküs ve bağlara yönelik özel testleri, kas gücünü ve bacak dizilimini değerlendirir; kalçayı da muayene eder.
Kireçlenme şüphesinde ayakta çekilen diz grafisi çoğu zaman yeterlidir. Menisküs, bağ ya da kıkırdak yaralanmasından şüpheleniliyorsa MR, tendon sorunları, eklem sıvısı ve Baker kisti için ultrason istenebilir. Dizde açıklanamayan şişlik ve ısı artışında kan tahlilleri ve gerekirse eklem sıvısı incelemesi yapılır.
Diz ağrısında fizik tedavi ve rehabilitasyon
Diz ağrısının çoğu nedeninde tedavinin temeli, diz çevresi kasları güçlendiren egzersiz programıdır. Güçlü uyluk ve kalça kasları diz eklemine binen yükü azaltır, ağrıyı hafifletir ve dizin dengesini artırır.
Egzersiz tedavisi
Kinezyoterapi programında ön uyluk (kuadriseps), arka uyluk ve kalça kaslarını güçlendirme, esneklik, denge ve yürüme egzersizleri yer alır. Egzersizler ağrıyı artırmayacak şekilde başlanır ve kademeli olarak zorlaştırılır. Sporcularda programın son aşamasında sıçrama, ani dönüş ve spora özgü hareketler eklenir.
Ağrıyı azaltan yöntemler
Uygun ağrı kesiciler, soğuk ya da sıcak uygulama, TENS ve ultrason gibi elektroterapi yöntemleri, diz kapağı ağrısında kinezyolojik bantlama ve uygun hastalarda manuel terapi kullanılabilir.
Enjeksiyon tedavileri
Diz kireçlenmesinde seçilmiş hastalarda kortizon, hyaluronik asit ya da PRP gibi eklem içi enjeksiyonlar, bağ ve tendon kaynaklı inatçı ağrılarda proloterapi değerlendirilebilir. Hangi enjeksiyonun kime uygun olduğu diz kireçlenmesinde enjeksiyon seçenekleri yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
Kaç seans gerekir?
Diz ağrısında fizik tedavi programı genellikle 10–15 seans olarak planlanır; spor yaralanmalarında ve ameliyat sonrası dönemde süre daha uzun olabilir. Seans sayısı hekimin değerlendirmesine göre değişir.
Diz ağrısında ameliyat gerekir mi?
Diz ağrısı olan hastaların çoğu ameliyatsız tedaviyle düzelir ya da şikâyetleri belirgin olarak azalır. Ameliyat belirli durumlarla sınırlıdır ve bu durumlarda hasta ortopedi ve travmatoloji uzmanına yönlendirilir:
- Dizi kilitleyen, açılmayan menisküs yırtıkları
- Dizde tekrarlayan boşalmaya neden olan ön çapraz bağ yaralanmaları, özellikle sporcularda
- Kırıklar ve diz kapağı çıkığına bağlı ciddi yaralanmalar
- İleri kireçlenmede egzersiz, ilaç ve enjeksiyona rağmen günlük yaşamı ciddi kısıtlayan ağrı (diz protezi değerlendirmesi)
Diz ağrısında evde neler yapılabilir?
Evde yapılacakların temeli dizi tamamen dinlendirmek değil, ağrıyı artırmayan düzeyde hareketli tutmak ve kasları güçlendirmektir. Yüzme, sabit bisiklet ve düz zeminde yürüyüş diz için güvenli aktivitelerdir.
Yeni bir yaralanma ve şişlikte ilk 48–72 saat soğuk uygulama, bacağı yükseltme ve ağrılı hareketlerden kaçınma önerilir. Fazla kilo vermek, özellikle kireçlenmede, diz ağrısını azaltmada en etkili adımlardan biridir; verilen her kilo, yürürken ve merdiven çıkarken dize binen yükü o kilonun birkaç katı kadar azaltır. Derin çömelme ve diz çökmeyi ağrılı dönemde sınırlayın, yastıklı tabanlı ayakkabılar tercih edin.
Diz ağrısında ne zaman acil doktora gitmeli?
Ateşle birlikte kızarık, sıcak ve çok şişmiş bir diz eklem enfeksiyonunu düşündürür ve beklemeden acil servise gidilmelidir. Yaralanma sonrası dize hiç basamama, dizde şekil bozukluğu ya da yaralanmadan hemen sonra hızla gelişen şişlik de acil değerlendirme gerektirir.
Baldırda şişlik, kızarıklık ve ağrı pıhtı belirtisi olabilir. Dizin kilitlenip açılmaması, gece istirahatte geçmeyen ağrı ve eklemlerde şişlik birkaç günden uzun sürüyorsa gecikmeden muayene olunmalıdır.
Eryaman ve Etimesgut'ta diz ağrısı muayenesi
Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, diz ağrısı olan hastaları A Life Hospital Etimesgut'ta, Eryaman YHT Garı'nın karşısında muayene eder. Muayenede dizin yanı sıra kalça, ayak ve yürüyüş de değerlendirilir; varsa önceki grafi ve MR sonuçları birlikte incelenir.
Muayene sonrası gerekiyorsa ek tetkik istenir; egzersiz, fizik tedavi ve gerekirse enjeksiyon tedavilerini içeren kişiye özel bir plan hazırlanır. Eryaman, Etimesgut, Elvankent ve Sincan'dan gelen hastalar A Life Hospital'ın online randevu sisteminden ya da Doktortakvimi üzerinden randevu alabilir.
Diz Ağrısı için tedavi seçenekleri
Muayene sonucuna göre bir ya da birkaçı birlikte planlanır.
Evde yapabilecekleriniz
- Ağrıyı belirgin artırmayan düzeyde aktif kalın; tamamen hareketsiz kalmayın
- Yeni yaralanma ve şişlikte ilk 48–72 saat soğuk uygulama ve bacağı yükseltme yapın
- Fazla kilonuzu vermeye çalışın
- Uyluk ve kalça kaslarını güçlendiren egzersizleri düzenli yapın
- Ağrılı dönemde derin çömelme, diz çökme ve dik yokuş-merdivenden kaçının
- Yüzme, sabit bisiklet gibi dizi zorlamayan aktiviteleri tercih edin
- Yastıklı tabanlı, uygun ayakkabı giyin
Tanıda kullanılan yöntemler
- Ağrının yeri, başlangıcı, yaralanma öyküsü ve artıran durumların sorgulanması
- Dizde şişlik, ısı artışı ve hareket açıklığı muayenesi
- Menisküs ve bağlara yönelik özel muayene testleri
- Kalça, ayak ve bacak dizilimi değerlendirmesi
- Ayakta çekilen diz grafisi (kireçlenme ve dizilim için)
- Gerekirse MR (menisküs, bağ, kıkırdak) veya ultrason (tendon, sıvı, Baker kisti)
- İltihap şüphesinde kan tahlilleri ve gerekirse eklem sıvısı incelemesi
Diz Ağrısı hakkında sık sorulan sorular
Diz ağrısına ne iyi gelir?
Merdiven çıkarken dizim neden ağrıyor?
Dizden ses gelmesi tehlikeli mi?
Dizde su toplanması neden olur?
Diz ağrısı fizik tedavisi kaç seans sürer?
Diz ağrısında hangi egzersizler yapılır?
Diz ağrısında dizlik kullanmalı mıyım?
Diz ağrısı için hangi doktora gidilir?
Diz ağrısında yürüyüş yapmak zararlı mı?
Eryaman'da diz ağrısı tedavisi nerede yapılıyor?
Gençlerde diz ağrısı neden olur?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Tedavi planı hekim muayenesi sonrasında kişiye özel belirlenir. Ani güç kaybı, idrar/gaita kaçırma, göğüs ağrısı, yüksek ateşle birlikte eklem şişliği gibi acil durumlarda 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.


