Diz Kireçlenmesinde Enjeksiyon Seçenekleri

Diz kireçlenmesinde enjeksiyon ne zaman gündeme gelir?

Diz kireçlenmesinde enjeksiyon, genellikle egzersiz, kilo kontrolü, fizik tedavi ve ilaçlara rağmen ağrının günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtladığı durumlarda gündeme gelir. Enjeksiyon tedavinin ilk basamağı değil, kapsamlı bir planın destekleyici parçasıdır.

Diz kireçlenmesi (osteoartrit), eklem kıkırdağının zamanla incelmesi ve eklemin tüm yapılarını etkileyen değişikliklerle seyreden bir hastalıktır. Hastalar çoğunlukla “merdiven inerken dizim sızlıyor”, “uzun oturunca kalkmakta zorlanıyorum”, “dizimden ses geliyor” diye anlatır. Hastalığın genel bilgileri için Kireçlenme ve Diz Ağrısı sayfalarına bakabilirsiniz.

Enjeksiyondan önce hangi tedaviler denenmeli?

Uluslararası kılavuzlar, diz kireçlenmesinde tedavinin temeline egzersizi ve fazla kilonun verilmesini koyar. Uyluk ön ve arka kaslarını, kalça kaslarını güçlendiren düzenli egzersizler, çoğu hastada ağrıyı azaltır ve yürüme mesafesini artırır.

Bunlara ek olarak fizik tedavi uygulamaları, ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar (hekim kontrolünde), gerekirse dizlik, uygun ayakkabı ve baston gibi destekler kullanılır. Enjeksiyon yapılsa bile bu temel yaklaşımlar bırakılmamalıdır; çünkü enjeksiyonların çoğunun etkisi geçicidir ve kalıcı fayda büyük ölçüde güçlü kaslardan ve doğru yük yönetiminden gelir. Egzersiz programı için Kinezyoterapi sayfasına göz atabilirsiniz.

Fazla kilonun her kilogramı, yürürken ve merdiven çıkarken dize birkaç kat fazla yük olarak yansır. Bu nedenle kilo fazlası olan hastalarda birkaç kilogramlık kayıp bile ağrıda fark edilir bir azalma sağlayabilir.

Kortizon iğnesi (kortikosteroid enjeksiyonu)

Kortizon enjeksiyonu, özellikle dizde şişlik ve sıvı birikimiyle seyreden ağrılı alevlenmelerde ağrıyı ve iltihabı kısa sürede azaltmak için kullanılır. Etkisi genellikle birkaç gün içinde başlar ve çoğu hastada birkaç hafta sürer.

Kortizonlu enjeksiyonların sık tekrarlanması önerilmez; aynı dize genellikle yılda sınırlı sayıda ve aralıklı olarak uygulanır. Şeker hastalarında birkaç gün kan şekerini yükseltebilir. Kısa süreli rahatlama sağlaması, bu dönemde egzersiz programına başlamayı kolaylaştırması açısından değerlidir; ancak uzun vadeli bir çözüm olarak düşünülmemelidir.

Hyaluronik asit (eklem sıvısı) enjeksiyonu

Hyaluronik asit enjeksiyonu, halk arasında “eklem sıvısı” ya da “jel iğnesi” olarak bilinir ve eklem sıvısının kayganlaştırıcı özelliğini desteklemeyi amaçlar. Tek doz ya da birkaç hafta arayla yapılan birkaç doz şeklinde uygulanabilir.

Bilimsel çalışmaların sonuçları bu konuda farklıdır: bazı hastalarda ağrıda aylarca süren bir azalma görülürken, bazılarında belirgin fayda olmayabilir. Kılavuzlar arasında da önerinin gücü konusunda görüş ayrılıkları vardır. Genellikle hafif-orta evre kireçlenmede ve kortizonun uygun olmadığı ya da tekrar edilmesinin istenmediği hastalarda değerlendirilir.

PRP (trombositten zengin plazma) enjeksiyonu

PRP, hastanın kendi kanından hazırlanan, trombositten zengin bir plazmanın dize enjekte edilmesidir. Trombositlerdeki büyüme faktörlerinin eklem ortamını olumlu etkileyebileceği düşünülmektedir.

Bazı çalışmalar PRP'nin hafif-orta evre diz kireçlenmesinde ağrıyı azaltabildiğini gösterse de, hazırlama yöntemleri arasında standart olmaması nedeniyle sonuçlar birbirinden farklıdır ve bazı kılavuzlar henüz rutin kullanımını önermemektedir. Bu nedenle PRP, beklentilerin gerçekçi biçimde konuşulduğu, seçilmiş hastalarda düşünülebilecek bir seçenektir. Kıkırdağı yeniden oluşturduğu ya da ameliyatı kesin olarak önlediği yönündeki iddialar kanıtlarla desteklenmemektedir.

Proloterapi diz kireçlenmesinde kullanılır mı?

Evet, proloterapi diz kireçlenmesinde, özellikle diz çevresindeki bağ ve tendon kaynaklı ağrılarda değerlendirilebilen bir enjeksiyon yöntemidir. Genellikle dekstroz içeren bir çözelti, eklem içine ve/veya diz çevresindeki ağrılı bağ bölgelerine birkaç hafta arayla uygulanır.

Bazı çalışmalar proloterapinin diz kireçlenmesinde ağrı ve işlevde iyileşme sağlayabileceğini bildirmektedir; ancak kanıtlar henüz sınırlıdır ve etkisi kişiden kişiye değişir. Genellikle birden fazla seans gerekir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars proloterapi eğitimi almıştır ve yöntemi uygun hastalarda uygular.

Ozon ve kök hücre enjeksiyonları hakkında ne biliniyor?

Ozon ve kök hücre enjeksiyonları da diz kireçlenmesinde zaman zaman gündeme gelir; ancak bu yöntemlerle ilgili bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır. Ozon uygulamalarının diz ağrısı üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar az sayıdadır ve sonuçları birbirinden farklıdır.

Kök hücre uygulamaları ise büyük ölçüde araştırma aşamasındadır; uygulanan ürünler ve yöntemler arasında ciddi farklılıklar bulunur ve kıkırdağı yeniden oluşturduğu yönündeki iddialar kanıtlarla desteklenmemektedir. Bu nedenle bu tür tedavilere karar vermeden önce beklenen fayda, olası riskler ve alternatifler hekimle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Hangi enjeksiyon kime uygun?

Enjeksiyon seçimi; kireçlenmenin evresine, dizde sıvı birikimi olup olmamasına, hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklarına ve daha önce yapılan tedavilere verdiği yanıta göre yapılır. Aşağıdaki eşleştirmeler genel eğilimlerdir; her hasta için karar muayeneyle verilir.

• Şişlik ve sıvıyla giden ağrılı alevlenme: Kısa süreli rahatlama için kortizon öne çıkabilir.
• Hafif-orta evre, kortizonun tekrarlanması istenmeyen hastalar: Hyaluronik asit değerlendirilebilir.
• Hafif-orta evre, seçilmiş ve beklentisi gerçekçi hastalar: PRP düşünülebilir.
• Diz çevresi bağ ve tendon kaynaklı ağrıların belirgin olduğu hastalar: Proloterapi değerlendirilebilir.
• İleri evre, eklem aralığı belirgin daralmış, günlük yaşamı ciddi kısıtlanmış hastalar: Enjeksiyonların faydası sınırlı olabilir; ortopedi görüşü istenir.

Dize iğne yaptırmak zararlı mı?

Dize yapılan enjeksiyonlar, doğru endikasyonla ve steril koşullarda uygulandığında genellikle güvenli işlemlerdir. En sık yan etkiler; birkaç gün süren ağrı, hafif şişlik ve sıcaklık hissidir.

Nadir de olsa eklem enfeksiyonu görülebilir; bu nedenle işlem sonrası dizde giderek artan ağrı, kızarıklık, belirgin şişlik ya da ateş olursa beklemeden hekime başvurulmalıdır. Kan sulandırıcı kullanımı, şeker hastalığı, alerjiler ve dizde aktif cilt enfeksiyonu işlem öncesinde mutlaka belirtilmelidir. Uygulama ve işlem sonrası öneriler hakkında daha fazla bilgi için Eklem İçi Enjeksiyon sayfasına bakabilirsiniz.

• İşlem günü dizi yormayın; ağır yürüyüş ve spordan bir-iki gün kaçının.
• Hafif ağrı için soğuk uygulama yapılabilir.
• Enjeksiyon sonrası egzersiz programına hekimin önerdiği zamanda geri dönün.

Eryaman ve Etimesgut'ta diz enjeksiyonu için nereye başvurulur?

Diz kireçlenmesinde enjeksiyon kararı, FTR muayenesi ve gerekirse röntgen veya ultrason ile verilir. Eryaman, Etimesgut, Elvankent, Sincan ve Bağlıca'dan başvuran hastalar için Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, Eryaman YHT Garı karşısındaki A Life Hospital Etimesgut'ta muayene yapar.

Muayenede dizin durumu, ağrının kaynağı ve uygun enjeksiyon seçenekleri; beklenen fayda, olası yan etkiler ve gerekli seans sayısıyla birlikte konuşulur. Enjeksiyonun egzersiz programıyla birlikte planlanması, faydanın daha uzun sürmesine yardımcı olur. Merdivende artan diz ağrınız varsa Merdiven çıkarken diz ağrısı sayfası da yol gösterici olabilir. Randevu için Randevu sayfasını kullanabilirsiniz.