Kifoz ve Duruş Bozukluğu: Kamburluğun Nedenleri ve Tedavisi

Kifoz nedir?

Kifoz, sırt omurgasının yandan bakıldığında öne doğru oluşturduğu doğal kavsin normalden fazla artmasıdır. Sırt omurgasında belirli bir kavis olması normaldir; erişkinde bu açının yaklaşık 45 derecenin üzerine çıkması hiperkifoz olarak kabul edilir. Halk arasında kamburluk ya da yuvarlak sırt denir.

Kifoz iki ana gruba ayrılır. Duruşa bağlı (postural) kifoz esnektir; kişi dik durmaya çalıştığında düzelir ve en sık görülen tiptir. Yapısal kifozda ise omurların şeklinde değişiklik vardır ve kamburluk dik durmakla tam düzelmez. Scheuermann hastalığı ve osteoporoza bağlı omur kırıkları yapısal kifozun en sık nedenleridir.

Kifoz ve duruş bozukluğunun belirtileri nelerdir?

Kifozun en belirgin bulgusu sırtın üst kısmında yuvarlaklaşma, omuzların öne kapanması ve başın öne doğru durmasıdır. Bu duruş zamanla boyun ve sırt kaslarına aşırı yük bindirir ve sırt ağrısı ile boyun ağrısına yol açar.

Genç kişilerde çoğu zaman ilk fark edilen şey estetik görünümdür; aileler “çocuğum hep kambur duruyor” diye başvurur. İleri yaşta ise boy kısalması ve giderek artan kamburlaşma ön plandadır; bu durum boy kısalması ve kamburlaşma sayfasında ayrıca ele alınmıştır.

• Kürek kemikleri arasında ağrı ve yanma
• Boyun ve omuzlarda gerginlik, baş ağrısı
• Göğüs kaslarında gerginlik, kolları yukarı kaldırmakta kısıtlılık
• Uzun süre dik duramama, çabuk yorulma

Kamburluk neden olur?

Kamburluğun en sık nedeni, uzun süre öne eğik oturma ve ekran kullanımıyla gelişen kas dengesizliğidir. Göğüs kasları kısalır, sırt ve kürek kemiği çevresi kaslar zayıflar; omurga zamanla bu duruşa alışır. Bu tabloya sıklıkla boyun düzleşmesi ve öne doğru baş duruşu eşlik eder.

Scheuermann hastalığı, ergenlik çağında birkaç sırt omurunun önden kama şeklinde gelişmesiyle oluşan yapısal bir kifozdur ve özellikle erkek çocuklarda daha sık görülür. Bu çocuklarda kamburluk dik durmakla tam düzelmez ve sırt ağrısı eşlik edebilir.

İleri yaşta, özellikle menopoz sonrası kadınlarda, osteoporoza bağlı omur çökme kırıkları kamburluğun önemli bir nedenidir. Bu kırıklar bazen fark edilmeden oluşur ve tek bulgu boy kısalması olabilir. Daha nadir olarak ankilozan spondilit gibi iltihaplı omurga hastalıkları ve doğumsal omur bozuklukları da kifoza yol açar.

Kifoz nasıl teşhis edilir?

Kifoz tanısı duruş muayenesiyle konur; ayakta çekilen yan omurga grafisi ise kavsin derecesini ve yapısal bir neden olup olmadığını gösterir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede kamburluğun dik durmakla ya da yüzüstü yatarken düzelip düzelmediğini, kas kısalıklarını, kas gücünü ve omurga hareketlerini değerlendirir.

Grafide Scheuermann hastalığına özgü kama şeklindeki omurlar ya da osteoporoza bağlı çökme kırıkları görülebilir. İleri yaşta kemik yoğunluğu ölçümü, ağrı ya da nörolojik bulgu varsa MR istenir. Kifoza eşlik eden yan eğrilik varsa skolyoz açısından da değerlendirme yapılır.

Kifoz ve duruş bozukluğunda fizik tedavi

Duruşa bağlı kifozda tedavinin temeli egzersizdir ve çoğu kişide düzenli bir programla duruş belirgin olarak düzelir. Yapısal kifozda da egzersiz ağrıyı azaltır, kas dengesini sağlar ve ilerlemeyi sınırlamaya yardımcı olur.

Kifozda ameliyat gerekir mi?

Duruşa bağlı kifozda ameliyat gerekmez. Yapısal kifozda da hastaların büyük çoğunluğu egzersiz, gerekirse korse ve ağrı tedavisiyle izlenir.

Ameliyat, genellikle çok ileri derecede ve ilerleyen kavislerde (çoğu zaman 70–75 derecenin üzerinde), tedaviye yanıt vermeyen şiddetli ağrıda ya da sinir basısı bulgularında gündeme gelir. Bu durumda hasta omurga cerrahisi yapan ortopedi ya da beyin cerrahisi uzmanına yönlendirilir.

Dik duruş için evde neler yapılabilir?

Dik duruşun anahtarı, gün içinde kısa ama sık duruş molaları vermek ve sırt kaslarını düzenli çalıştırmaktır. Her yarım saatte bir kürek kemiklerinizi geriye ve aşağı toplayın, çenenizi hafifçe içeri çekin ve birkaç derin nefes alın.

Ekranı göz hizasına getirin, sandalyede sırtınızı yaslayın ve telefonu başınızı eğmeden kullanın. Kapı aralığında göğüs esnetme ve yüzüstü yatarak sırtı hafifçe kaldırma gibi basit hareketler, düzenli yapıldığında etkilidir. Ofis çalışanları için öneriler masa başı çalışanlarda bel ve boyun ağrısı yazısında yer alır. Yüzme, kürek ve pilates de sırt kaslarını güçlendirir.

Kamburlukta ne zaman doktora gitmeli?

Çocuğunuzda dik durmakla düzelmeyen kamburluk, sırt ağrısı ya da hızla artan bir kavis fark ederseniz muayene için başvurmalısınız. Ergenlik çağı, Scheuermann hastalığının ortaya çıktığı ve tedavinin en etkili olduğu dönemdir.

İleri yaşta kısa sürede boyunuz kısaldıysa, kamburluğunuz arttıysa ya da hafif bir zorlanmadan sonra ani sırt ağrısı başladıysa osteoporoza bağlı omur kırığı açısından değerlendirme gerekir. Bacaklarda güçsüzlük, uyuşma ve nefes darlığı gecikmeden başvurulması gereken durumlardır.

Eryaman ve Elvankent'te duruş bozukluğu değerlendirmesi

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, kamburluk ve duruş bozukluğu olan çocuk, genç ve yetişkinleri A Life Hospital Etimesgut'ta, Eryaman YHT Garı'nın karşısında değerlendirir. Duruş analizinden sonra gerekiyorsa grafi ya da kemik yoğunluğu ölçümü istenir.

Değerlendirme sonrası yaşa ve kifozun tipine göre kişiye özel egzersiz programı hazırlanır ve takip planlanır. Elvankent ve Eryaman'dan ulaşım bilgileri için Elvankent fizik tedavi sayfasına bakabilir, randevuyu A Life Hospital'ın online randevu sisteminden veya Doktortakvimi'nden alabilirsiniz.