Olası nedenler
Osteoporoz (kemik erimesi) ve omur çökme kırıkları
Kemik yoğunluğunun azalmasıyla omurların ön kısmı çöker; boy kısalır ve sırtta öne doğru eğrilik artar. Kırıklar ani sırt ağrısıyla ya da sessizce gelişebilir.
Ayrıntılı bilgi →02Kifoz ve duruş bozukluğu
Uzun süre öne eğik oturma, sırt kaslarının zayıflığı ve göğüs kaslarının kısalığı, kemik sorunu olmadan da kambur duruşa yol açabilir.
Ayrıntılı bilgi →03Omurga kireçlenmesi ve disk yüksekliğinin azalması
Yaşla birlikte omurlar arasındaki disklerin incelmesi bir miktar boy kısalmasına neden olabilir; genellikle bir-iki santimetreyi aşmaz.
Ayrıntılı bilgi →04Ankilozan spondilit
Uzun süreli iltihaplı omurga hastalığı omurganın sertleşmesine ve öne doğru eğilmesine neden olabilir.
Ayrıntılı bilgi →05Skolyoz
Omurganın yana eğriliği, özellikle ileri yaşta dejeneratif skolyoz gelişmesi boy kısalmasına ve duruş değişikliğine katkıda bulunabilir.
Ayrıntılı bilgi →Diğer kemik hastalıkları
Vitamin D eksikliğine bağlı kemik yumuşaması (osteomalazi), uzun süreli kortizon kullanımı, tiroid ve paratiroid hastalıkları ile multipl miyelom gibi kemik iliği hastalıkları kemiği zayıflatabilir.
Acil başvuru gerektiren durumlar
- Ani başlayan şiddetli sırt veya bel ağrısı, özellikle küçük bir zorlanma, öksürük ya da düşme sonrası (omur kırığı şüphesi) — kısa sürede hekime başvurun; ağrı çok şiddetliyse acil servise gidin.
- Sırt ağrısıyla birlikte bacaklarda güçsüzlük, uyuşma, yürüme bozukluğu ya da idrar-dışkı kontrolünde bozulma (omurilik baskısı şüphesi) — acil servise başvurun.
- Açıklanamayan kilo kaybı, gece dinlenmekle geçmeyen kemik ağrısı, kansızlık ya da kanser öyküsü (tümör veya kemik iliği hastalığı şüphesi) — gecikmeden hekime başvurun.
- Ateşle birlikte şiddetli sırt ağrısı (omurga enfeksiyonu şüphesi) — acil servise başvurun.
- Kısa sürede hızla artan kamburluk ya da kısa süre içinde birkaç santimetre boy kaybı — kısa sürede hekime başvurun.
- Kamburluğun ilerlemesiyle birlikte nefes darlığı veya belirgin hazımsızlık — hekime başvurun.
Ne yapmalısınız?
- Boyunuzu yılda bir kez aynı yöntemle ölçtürün ve not edin; gençlikteki boyunuza göre belirgin kısalma varsa hekiminize söyleyin.
- Düşmeleri önlemek için evde halı kenarlarını sabitleyin, gece aydınlatması kullanın, banyoya tutunma barı takın.
- Ağır yük kaldırmaktan, öne doğru ani eğilip kaldırma hareketlerinden kaçının; yerden bir şey alırken dizlerinizi bükün.
- Hekiminizin önerisine göre düzenli yürüyüş ve sırt kaslarını güçlendiren egzersizler yapın.
- Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımına dikkat edin; takviyeleri hekim önerisiyle kullanın. Sigara ve aşırı alkolden uzak durun.
- Menopoz sonrası dönemdeyseniz, 65 yaşın üzerindeyseniz ya da uzun süre kortizon kullandıysanız kemik yoğunluğu ölçümü için Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) polikliniğine başvurun.
Boy kısalması ve kamburlaşma neden olur?
Yaşla birlikte belirgin boy kısalması ve kamburlaşmanın en sık nedeni, kemik erimesine bağlı olarak omurların ön kısmının çökmesidir. Her çöken omur boyu biraz kısaltır ve sırttaki öne doğru eğriliği artırır. Bu kırıklar her zaman ağrı yapmaz; bu nedenle birçok kişi durumu ancak 'boyum kısaldı', 'elbiselerim uzun gelmeye başladı', 'sırtım kamburlaştı' diye fark eder.
Diskler arasındaki mesafenin yaşla azalması bir miktar boy kaybı yapabilir; ancak bu genellikle sınırlıdır. Belirgin boy kaybı ve hızla artan kamburluk, omur kırıkları açısından mutlaka değerlendirilmelidir. Sırt kaslarının zayıflığı ve uzun süre öne eğik oturma alışkanlığı da kambur duruşa katkıda bulunur.
Boy kısalması ve kamburluk hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Boy kısalması ve kamburlaşma en sık osteoporoz ve buna bağlı omur kırıklarının belirtisi olabilir; duruş bozukluğu ve diğer omurga hastalıkları da ayırıcı tanıda yer alır.
- Menopoz sonrası kadınlarda ve ileri yaşta boy kaybı, ani sırt ağrısı atakları: Osteoporoza bağlı omur kırıkları.
- Kemik sorunu olmadan, düzeltilebilen kambur duruş: Kifoz ve duruş bozukluğu.
- Genç yaşta başlayan bel ağrısı ve sabah tutukluğu öyküsü, sertleşen omurga: Ankilozan spondilit.
- Gövdenin bir yana kayması, omuz ve bel hizasında asimetri: Skolyoz.
- Uzun süreli kortizon kullanımı, tiroid veya paratiroid hastalığı: İkincil kemik erimesi — endokrinoloji ile birlikte değerlendirilir.
- Kansızlık, kemik ağrısı, böbrek sorunları ve kilo kaybı: Multipl miyelom gibi kemik iliği hastalıkları — hematoloji değerlendirmesi gerekir.
Kendinizi nasıl değerlendirebilirsiniz?
Aşağıdaki gözlemler kemik sağlığınız ve duruşunuz hakkında hekime fikir verir; kemik erimesi tanısı ancak kemik yoğunluğu ölçümü ve muayene ile konur.
- Gençlikteki boyunuza göre kaç santimetre kısaldınız?
- Sırtınızı duvara yasladığınızda başınızın arkası duvara değiyor mu?
- Geçmişte küçük bir düşmeyle kırık geçirdiniz mi? Ailenizde kalça kırığı öyküsü var mı?
- Ani başlayan ve birkaç hafta süren sırt ağrısı atakları yaşadınız mı?
- Uzun süre kortizon kullandınız mı, erken menopoza girdiniz mi, sigara içiyor musunuz?
- Son yıllarda düşme sayınızda artış oldu mu?
Boy kısalması ve kamburlukta hangi doktora gidilir?
Boy kısalması ve kamburlaşmada ilk başvuru için Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) polikliniği uygundur. FTR hekimi omurgayı ve duruşu değerlendirir, kemik yoğunluğu ölçümü ve gerekli tetkikleri planlar; osteoporoz tedavisini, egzersiz programını ve düşme önleme önerilerini birlikte düzenler.
İkincil kemik erimesi nedenleri düşünülürse endokrinoloji ve dahiliye, kemik iliği hastalığı şüphesinde hematoloji, sinir baskısı yapan ya da dengesiz omur kırıklarında beyin ve sinir cerrahisi veya ortopedi ile birlikte çalışılır.
Muayene ve tetkikler
Muayenede boy ölçülür, omurganın eğrilikleri ve hareketliliği, sırtta hassasiyet, kas gücü, denge ve yürüme değerlendirilir. Düşme riski için basit işlevsel testler uygulanabilir.
Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA), osteoporoz tanısında temel tetkiktir. Sırt ve bel grafisi sessiz omur kırıklarını gösterebilir. Kan tetkiklerinde kalsiyum, fosfor, vitamin D, paratiroid hormonu, tiroid ve böbrek fonksiyonları, gerekirse protein elektroforezi istenir. Taze kırık ya da başka bir neden şüphesinde MR planlanabilir.
Boy kısalması ve kamburluğun tedavi seçenekleri
Tedavi nedene yöneliktir; osteoporozda amaç yeni kırıkları önlemek, ağrıyı azaltmak ve duruşu korumaktır. Kemik yoğunluğunu koruyan ya da artıran ilaçlar, yeterli kalsiyum ve D vitamini, düzenli egzersiz ve düşme önleme birlikte uygulanır. İlaç tedavisinin türü ve süresi hekim tarafından kişiye göre belirlenir.
Sırt kaslarını güçlendiren, duruşu düzelten ve dengeyi geliştiren kinezyoterapi programı hem kamburluğun ilerlemesini sınırlamaya hem de düşme riskini azaltmaya yardımcı olur. Omur kırığına bağlı ağrılı dönemde ağrı yönetimi, uygun hastalarda korse ve kinezyolojik bantlama kullanılabilir. Kırık sonrası dönemde aşamalı ortopedik rehabilitasyon günlük yaşama dönüşü destekler. Osteoporozda ağır yük kaldırma ve öne eğilerek yapılan zorlayıcı egzersizlerden kaçınılmalıdır.
Eryaman–Etimesgut'ta kemik sağlığı ve duruşun değerlendirilmesi
Boy kısalması ve kamburlaşma yaşayan hastalar A Life Hospital Etimesgut'ta Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars tarafından değerlendirilmektedir. Muayenede kemik erimesi ve omur kırıkları araştırılır, gerekli tetkikler planlanır ve kişiye özel tedavi ile egzersiz programı oluşturulur.
Hastane Eryaman YHT Garı'nın karşısındadır; Eryaman, Etimesgut, Elvankent ve Sincan'dan gelen ileri yaştaki hastalar ve yakınları için ulaşım kolaydır. Randevu, A Life Hospital'ın online randevu sisteminden veya Doktortakvimi üzerinden alınabilir.
Sık sorulan sorular
Yaşlanınca boy kısalması normal mi?
Kemik erimesinin belirtileri nelerdir?
Boy kısalması için hangi doktora gidilir?
Kamburluk egzersizle düzelir mi?
Omur çökmesi ağrı yapar mı?
Kemik yoğunluğu ölçümü kimlere yapılmalı?
Eryaman'da kemik erimesi tedavisi için nereye başvurabilirim?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Tedavi planı hekim muayenesi sonrasında kişiye özel belirlenir. Ani güç kaybı, idrar/gaita kaçırma, göğüs ağrısı, yüksek ateşle birlikte eklem şişliği gibi acil durumlarda 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
