Miyofasiyal Ağrı Sendromu: Kas Düğümleri ve Tetik Nokta Tedavisi

Miyofasiyal ağrı sendromu nedir?

Miyofasiyal ağrı sendromu, kaslarda ve kasları saran zarda (fasya) oluşan, tetik nokta adı verilen aşırı hassas bölgelerden kaynaklanan bölgesel bir kas ağrısıdır. Halk arasında 'kas düğümü' olarak bilinen bu noktalar, kas içinde elle hissedilen gergin bir bandın üzerinde yer alır.

Tetik noktaların en önemli özelliği, basıldığında yalnızca o noktada değil, başka bir bölgede de ağrı oluşturmasıdır. Örneğin omuz üstündeki trapez kasında bir tetik nokta ensede ve şakakta baş ağrısı yapabilir; kürek kemiği çevresindeki kaslardaki tetik noktalar ağrıyı kola yayabilir. Bu yansıyan ağrı nedeniyle hastalar çoğu zaman ağrının asıl kaynağını tahmin edemez.

Miyofasiyal ağrı sendromu kas-iskelet sistemi ağrılarının sık görülen nedenlerindendir. Tek başına olabileceği gibi boyun fıtığı, bel fıtığı veya omuz sorunlarına eşlik ederek ağrının süreğenleşmesine de katkıda bulunabilir.

Miyofasiyal ağrı sendromunun belirtileri nelerdir?

En tipik belirti, belirli bir kasta derin, sızlayıcı ve geçmeyen ağrı ile o kasta elle bulunabilen ağrılı düğümlerdir. Hastalar çoğu zaman 'omuzlarım taş gibi', 'kürek kemiğimin içinde bir nokta sürekli yanıyor' ya da 'boynum tutuldu, başımı çeviremiyorum' diye anlatır.

Ağrı uzun süre bilgisayar başında kalmak, stresli bir gün geçirmek veya soğuk havaya maruz kalmakla artabilir. Kas spazmı ve kas tutulması ile kürek kemiği arası ağrı miyofasiyal ağrının en sık görüldüğü tablolardandır.

• Tetik noktaya basınca tanıdık ağrının ortaya çıkması ve yayılması
• Kasta gerginlik ve hareket kısıtlılığı
• Boyun kaynaklı tetik noktalarda gerilim tipi baş ağrısı
• Bel ve kalça kaslarında tetik noktalarda bacağa yayılan ağrı (sinir sıkışmasıyla karışabilir)

Miyofasiyal ağrı sendromu neden olur?

Miyofasiyal ağrı sendromu genellikle kasların uzun süre aşırı yüklenmesi, tekrarlayan zorlanma veya uzun süre aynı pozisyonda kasılı kalması sonucu gelişir. Kasın küçük bir bölümünün sürekli kasılı kalması, o bölgede kan akımını ve beslenmeyi bozarak ağrılı tetik noktaların oluşmasına yol açtığı düşünülmektedir.

Masa başında saatlerce baş öne eğik çalışmak, telefonu omuz ile kulak arasına sıkıştırmak, ağır çantayı hep aynı omuzda taşımak ve stres altında omuzları farkında olmadan yukarıda tutmak sık görülen tetikleyicilerdir. Uykusuzluk, hareketsizlik, D vitamini veya demir eksikliği ve tiroit bezinin az çalışması da yatkınlığı artırabilir. Boyun fıtığı veya bel fıtığı gibi omurga sorunlarında çevre kaslar koruma amacıyla sürekli kasılabilir ve tetik noktalar gelişebilir.

Miyofasiyal ağrı sendromu nasıl teşhis edilir?

Miyofasiyal ağrı sendromunun teşhisi fizik muayeneyle konur; tetik noktaları gösteren bir kan tahlili veya görüntüleme yöntemi yoktur. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede kasları tek tek elle tarayarak gergin bantları ve tetik noktaları saptar; basıyla hastanın tanıdığı ağrının ve yansıyan ağrının ortaya çıkıp çıkmadığını değerlendirir.

Teşhiste önemli olan, tetik noktaları bulmanın yanında onları besleyen nedeni de ortaya koymaktır. Bu nedenle duruş, iş ergonomisi, hareket açıklığı ve kas dengesi incelenir. Kol veya bacağa yayılan ağrıda sinir sıkışması, yaygın ağrı varsa fibromiyalji ayırıcı tanıda düşünülür. Gerekli görülürse altta yatan omurga sorunları için görüntüleme, vitamin eksikliği ve tiroit için kan tahlilleri istenir.

Miyofasiyal ağrı sendromunda kuru iğneleme ve fizik tedavi nasıl yapılır?

Miyofasiyal ağrının tedavisinde amaç, tetik noktaları etkisizleştirmek, kasın normal uzunluğunu ve kanlanmasını geri kazandırmak ve tetik noktaların tekrar oluşmasına yol açan nedenleri düzeltmektir. Bu nedenle tedavi, tetik noktaya yönelik uygulamalar ile egzersiz ve duruş düzenlemesinin birlikte kullanıldığı bir programdır.

Kuru iğneleme, ilaç içermeyen ince bir iğnenin doğrudan tetik noktaya uygulanmasıdır; kasın gevşemesine ve ağrının azalmasına yardımcı olabilir. Tetik nokta enjeksiyonu ise tetik noktaya genellikle lokal anestezik içeren bir solüsyon uygulanmasıdır. Uygulamaların ardından kasın germe egzersizleriyle uzatılması etkinin sürmesi için önemlidir. Programa manuel terapi ile yumuşak doku gevşetme teknikleri, ılık uygulama, elektroterapi ve kinezyolojik bantlama eklenebilir. Uygun hastalarda akupunktur ve nöralterapi de tamamlayıcı seçenekler arasındadır. Kuru iğneleme genellikle haftada bir veya iki seans olarak, toplam birkaç seans planlanır; sayı hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Miyofasiyal ağrı tekrarlamasın diye neler yapılmalı?

Tetik noktaların tekrarlamasını önlemenin en etkili yolu, onları oluşturan duruş ve iş alışkanlıklarını düzeltmek ve kasları düzenli egzersizle güçlendirmektir. Kinezyoterapi programı derin boyun kasları, kürek kemiği kasları ve gövde kasları için güçlendirme ile germe egzersizlerini içerir.

Masa başı çalışanlarda ekranın göz hizasında olması, sandalyenin bel desteği, ayakların yere tam basması ve saatlik kısa hareket molaları ağrının tekrarlamasını azaltır. Stresin kas gerginliğine etkisi düşünülerek nefes ve gevşeme egzersizleri önerilir. Vitamin eksikliği veya tiroit sorunu saptanan hastalarda bu durumun tedavisi de programın parçasıdır.

Miyofasiyal ağrı için evde neler yapılabilir?

Evde ılık uygulama, düzenli germe ve basit kendi kendine masaj yöntemleri kas gerginliğini azaltmaya yardımcı olabilir. Ağrılı kasa 15–20 dakika ılık duş veya sıcak kese uygulamak kası gevşetir.

Bir tenis topunu duvar ile sırtınız arasına yerleştirip ağrılı noktaya 30–60 saniye nazik basınç uygulamak tetik noktayı gevşetmeye yardımcı olabilir; bu sırada ağrı hafif ve katlanılabilir düzeyde kalmalıdır. Gün içinde saatte bir omuzları geriye çevirmek, boynu yana eğerek germek ve kısa yürüyüşler yapmak kasların uzun süre kasılı kalmasını önler. Uyurken boyun boşluğunu dolduran, çok yüksek olmayan bir yastık kullanmak sabah tutukluğunu azaltabilir.

Kas ağrısında ne zaman doktora gitmeli?

İki-üç haftadan uzun süren, ev önlemleriyle azalmayan, uykuyu veya işi etkileyen kas ağrısında muayene önerilir. Erken dönemde tetik noktaların tedavi edilmesi ve nedenin düzeltilmesi ağrının süreğenleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Ağrıyla birlikte kol veya bacakta ilerleyen güç kaybı, uyuşma, ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da travma sonrası başlayan şiddetli ağrı varsa gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır. Sol omuz, kol veya çeneye yayılan ağrıya göğüs baskısı ve nefes darlığı eşlik ediyorsa ya da ani başlayan çok şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği varsa beklemeden 112 aranmalıdır.

Eryaman ve Etimesgut'ta miyofasiyal ağrı tedavisi nasıl planlanır?

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, A Life Hospital Etimesgut'ta (Eryaman YHT Garı karşısı) kas ağrısı olan hastaları muayene eder. İlk görüşmede ağrının yeri, yayılımı ve iş alışkanlıkları sorulur; kaslar elle taranarak tetik noktalar belirlenir, gerekirse ek tetkikler planlanır.

Ardından kuru iğneleme, tetik nokta enjeksiyonu, manuel terapi ve egzersizden oluşan kişiye özel bir program hazırlanır; masa başı ergonomisi ve ev egzersizleri ayrıntılı anlatılır. Eryaman, Elvankent, Etimesgut merkez, Sincan ve Bağlıca'dan ulaşım kolaydır; randevu A Life Hospital'ın online randevu sisteminden veya Doktortakvimi üzerinden alınabilir.