Gerilim Tipi Baş Ağrısı: Ense ve Boyun Kaynaklı Baş Ağrısında Tedavi

Gerilim tipi baş ağrısı nedir?

Gerilim tipi baş ağrısı, başı iki taraflı olarak bant veya mengene gibi saran, zonklamayan, hafif ile orta şiddetteki baş ağrısıdır. Toplumda en sık görülen baş ağrısı türüdür ve çoğu kişi hayatının bir döneminde bu ağrıyı yaşar.

Ağrı ayda birkaç kez görülen ataklar halinde (epizodik) olabileceği gibi, ayda 15 gün ve daha fazla tekrarlayarak kronik hale de gelebilir. Kronik gerilim tipi baş ağrısı iş verimini, uykuyu ve yaşam kalitesini belirgin biçimde etkileyebilir.

Gerilim tipi baş ağrısının gelişiminde baş ve boyun kaslarındaki gerginlik ile sinir sisteminin ağrıya duyarlılığındaki artış birlikte rol oynar. Bu nedenle fiziksel tıp ve rehabilitasyon yaklaşımı, kas ve duruş kaynaklı tetikleyicileri tedavi ederek ağrı ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmayı hedefler.

Gerilim tipi baş ağrısının belirtileri nelerdir?

Gerilim tipi baş ağrısının en tipik belirtisi, başın iki yanında, alında veya ensede hissedilen sıkıştırıcı ve baskı tarzındaki ağrıdır. Hastalar çoğu zaman 'başıma dar bir şapka geçirilmiş gibi', 'ensem kaskatı, ağrı oradan başıma vuruyor' diye anlatır; bu tablo ense ağrısı ve baş ağrısı birlikteliği olarak da bilinir.

Migrenden farklı olarak ağrı genellikle zonklamaz, yürüme ve merdiven çıkma gibi günlük aktivitelerle artmaz ve belirgin bulantı yapmaz. Işık veya sese hafif hassasiyet olabilir, ancak ikisi birlikte genellikle görülmez.

• Ağrı 30 dakikadan birkaç güne kadar sürebilir
• Gün ilerledikçe ve stresli dönemlerde artma eğilimi
• Ense ve omuz kaslarında elle bulunan ağrılı düğümler
• Saçlı deride ve şakaklarda dokunmaya hassasiyet

Gerilim tipi baş ağrısı neden olur?

Gerilim tipi baş ağrısının tek bir nedeni yoktur; kas gerginliği, stres, uyku düzeni ve duruş alışkanlıkları birlikte rol oynar. Ense, omuz, şakak ve çene kaslarında gelişen tetik noktalar ağrıyı başa yansıtabilir; bu tablo miyofasiyal ağrı sendromu ile yakından ilişkilidir.

Saatlerce bilgisayar veya telefon başında baş öne eğik kalmak, boyun düzleşmesi ve baş öne duruş, ense kaslarının sürekli zorlanmasına neden olur. Yoğun stres, kaygı, uykusuzluk, öğün atlama ve yetersiz su içme de ağrıyı tetikleyebilir. Diş sıkma ve çene eklemi rahatsızlıkları şakak ve yan baş ağrılarına katkıda bulunabilir. Ağrı kesicilerin ayda çok sayıda gün kullanılması ise zamanla ilaç aşırı kullanım baş ağrısına yol açarak tabloyu ağırlaştırabilir.

Gerilim tipi baş ağrısı nasıl teşhis edilir?

Gerilim tipi baş ağrısının teşhisi ayrıntılı öykü ve muayeneyle konur; çoğu hastada kan tahlili veya beyin görüntülemesi gerekmez. Ağrının yeri, niteliği, süresi, sıklığı, tetikleyicileri ve kullanılan ilaçlar ayrıntılı olarak sorgulanır; birkaç haftalık baş ağrısı günlüğü teşhise ve tedavi takibine önemli katkı sağlar.

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, nörolojik muayene ve tansiyon ölçümünün yanı sıra boyun hareket açıklığını, duruşu, ense, omuz ve çene kaslarını değerlendirir ve ağrıyı yansıtan tetik noktaları saptar. Öyküde migren, küme baş ağrısı veya başka bir nörolojik hastalığı düşündüren özellikler ya da uyarıcı belirtiler varsa nöroloji uzmanı ile birlikte değerlendirme yapılır ve gerekirse beyin görüntülemesi istenir.

Gerilim tipi baş ağrısında fizik tedavi nasıl yapılır?

Fizik tedavi, özellikle sık tekrarlayan ve kronik gerilim tipi baş ağrısında ağrı ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmayı hedefler. Tedavi; kas gerginliğini ve tetik noktaları gidermeye, boyun duruşunu düzeltmeye ve kasları güçlendirmeye yönelik uygulamaların birleşimidir.

Manuel terapi ile ense, omuz ve saçlı deri kaslarına yumuşak doku teknikleri ve boyun eklemlerine mobilizasyon uygulanabilir. Ağrıyı başa yansıtan tetik noktalar için kuru iğneleme veya tetik nokta enjeksiyonu kullanılabilir. Kinezyoterapi programı derin boyun kaslarını ve kürek kemiği kaslarını güçlendirme, germe ve duruş egzersizlerini içerir. Uygun hastalarda akupunktur ve nöralterapi de tamamlayıcı seçenekler olarak değerlendirilebilir. Program genellikle birkaç hafta sürer; seans sayısı hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Gerilim tipi baş ağrısında ilaç tedavisi ve nöroloji ile iş birliği

Seyrek ataklarda basit ağrı kesiciler ağrıyı hafifletebilir; ancak bu ilaçların ayda çok sayıda gün kullanılması ilaç aşırı kullanım baş ağrısı riskini artırır. Ağrı kesiciye sık ihtiyaç duyan, kronik baş ağrısı olan hastalarda ataklarını önlemeye yönelik koruyucu ilaç tedavisi gündeme gelebilir; bu ilaçların seçimi ve dozu hekim tarafından kişiye göre belirlenir.

Baş ağrısının karakteri gerilim tipi baş ağrısına uymuyorsa, migrenle birlikte seyrediyorsa, tedaviye yanıt alınamıyorsa veya nörolojik bir hastalık şüphesi varsa nöroloji uzmanı ile birlikte çalışılır. Stres, kaygı ve uyku sorunlarının belirgin olduğu hastalarda psikolojik destek de tedavi planının parçası olabilir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, kas ve duruş kaynaklı bileşeni tedavi ederken bu iş birliğini gerektiğinde planlar.

Gerilim tipi baş ağrısı için evde neler yapılabilir?

Evde yapılabilecek en etkili önlemler düzenli uyku, düzenli öğünler, yeterli sıvı alımı, hareket molaları ve stres yönetimidir. Ağrı başladığında ense ve omuzlara ılık uygulama, sessiz bir ortamda birkaç dakika dinlenme ve nazik boyun germeleri rahatlama sağlayabilir.

Masa başında ekranı göz hizasına almak, başı öne uzatmamak ve saatte bir kısa mola vermek ense kaslarının yükünü azaltır. Haftada birkaç gün yapılan tempolu yürüyüş veya yüzme gibi aerobik egzersizler, baş ağrısı sıklığını azaltmaya yardımcı olabilir. Nefes egzersizleri ve kas gevşetme teknikleri stresle başa çıkmayı kolaylaştırır. Baş ağrısı günlüğü tutmak, uykusuzluk veya öğün atlama gibi kişisel tetikleyicileri fark etmenizi sağlar.

Baş ağrısında ne zaman doktora gitmeli?

Baş ağrınız ayda birkaç günden sık tekrarlıyorsa, ağrı kesicilere giderek daha sık ihtiyaç duyuyorsanız veya ağrı işinizi ve uykunuzu etkiliyorsa muayene olmanız önerilir. Ağrının tipi değiştiyse de değerlendirme gerekir.

Ani başlayan ve hayatınızın en şiddetli baş ağrısı, baş ağrısıyla birlikte konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük, görme kaybı, ateş ve ense sertliği gibi belirtiler acil durumdur; beklemeden 112 aranmalıdır. Kafa travması sonrası başlayan baş ağrısı, 50 yaşından sonra ilk kez başlayan baş ağrısı ve uykudan uyandıran, kusmayla birlikte giderek artan baş ağrısı da gecikmeden değerlendirilmelidir.

Eryaman ve Etimesgut'ta baş ağrısı muayenesi nasıl yapılır?

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, A Life Hospital Etimesgut'ta (Eryaman YHT Garı karşısı) gerilim tipi ve boyun kaynaklı baş ağrısı olan hastaları muayene eder. İlk görüşmede baş ağrısı öyküsü ve kullanılan ilaçlar sorgulanır; nörolojik muayenenin yanında boyun, omuz ve çene kasları değerlendirilir.

Ardından kas ve duruş kaynaklı tetikleyicilere yönelik fizik tedavi, kuru iğneleme ve egzersiz programı planlanır; gerekli durumlarda nöroloji değerlendirmesi önerilir. Eryaman, Elvankent, Etimesgut merkez, Sincan ve Bağlıca'dan ulaşım kolaydır; randevu için A Life Hospital online randevu sistemi ya da Doktortakvimi kullanılabilir.