Tenisçi ve Golfçü Dirseği: Dirsek Ağrısında Fizik Tedavi

Tenisçi dirseği ve golfçü dirseği nedir?

Tenisçi dirseği, bileği ve parmakları geriye büken kasların dirseğin dış yüzündeki kemik çıkıntısına (lateral epikondil) yapıştığı tendon bölgesinin aşırı kullanıma bağlı zorlanmasıdır. Golfçü dirseği ise bileği ve parmakları içe büken kasların dirseğin iç yüzündeki çıkıntıya (medial epikondil) bağlandığı bölgede gelişen benzer bir sorundur.

Adı tenisle anılsa da bu hastalığı yaşayanların büyük çoğunluğu tenis oynamaz. Ev işi yapan, bilgisayar başında çalışan, el aletleri kullanan ya da bebek kucağında taşıyan kişilerde sıkça görülür. Eskiden iltihabi bir süreç olduğu düşünülürken bugün daha çok tendon dokusunda tekrarlayan yüklenmeye bağlı yıpranma ve onarım bozukluğu (tendinopati) olarak kabul edilir.

Çoğu hastada yakınmalar uygun tedavi ve yük düzenlemesiyle birkaç ay içinde belirgin azalır; ancak süreç kişiden kişiye değişir ve tekrar edebilir.

Tenisçi dirseğinin belirtileri nelerdir?

En tipik belirti dirseğin dış yüzünde ağrı ve elle kavrama veya kaldırma sırasında bu ağrının artmasıdır. Golfçü dirseğinde ise ağrı dirseğin iç yüzündedir ve bileği içe bükerken belirginleşir.

Hastalar sıklıkla 'çay bardağını kaldıramıyorum', 'el sıkışırken dirseğime bir şey saplanıyor' ya da 'çamaşır sıkarken, kavanoz açarken ağrıyor' diye anlatır. Ağrı başlangıçta yalnızca zorlayıcı işlerde olurken, ilerledikçe dinlenirken de hissedilebilir ve ön kola yayılabilir.

• Kemik çıkıntısının hemen altında noktasal hassasiyet
• Elle kavrama gücünde azalma
• Bileği kaldırarak eşya tutarken artan ağrı
• Uzun süre fare kullandıktan sonra ön kolda yanma

Tenisçi dirseği neden olur?

Tenisçi dirseğinin temel nedeni, ön kol kaslarının kapasitesini aşan tekrarlayan yüklenmedir. Tendon dokusu her zorlanmadan sonra kendini onarmaya çalışır; onarım için yeterli zaman bırakılmadığında mikro hasarlar birikir ve ağrılı bir tendinopati gelişir.

Riskli hareketler arasında kavrayarak çevirme (tornavida, kapı kolu, kavanoz), bileği geriye bükerek uzun süre fare kullanma, ağır çanta veya tencereyi avuç içi aşağı bakacak şekilde kaldırma sayılabilir. Sporcularda hatalı raket tekniği, uygun olmayan raket sapı kalınlığı veya çok gergin tel de rol oynar. Bazı hastalarda boyun fıtığı veya ön koldaki sinir sıkışmaları benzer ağrı yapabileceği için ayırıcı tanı önemlidir.

Tenisçi dirseği nasıl teşhis edilir?

Tenisçi dirseğinin teşhisi çoğu zaman yalnızca öykü ve fizik muayeneyle konur. Muayenede dirseğin dış çıkıntısının hemen altında basıyla ağrı ve bileği veya orta parmağı dirence karşı yukarı kaldırırken ortaya çıkan ağrı tipiktir.

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede boyun ve sinir değerlendirmesini de yapar; çünkü boyundan yansıyan ağrı, radyal sinir sıkışması veya dirsek eklemi sorunları benzer yakınmalar oluşturabilir. Kas-iskelet ultrasonu tendon kalınlaşmasını, kısmi yırtıkları ve kanlanma artışını göstermeye yardımcı olur. Röntgen ve MR ise tedaviye yanıt vermeyen veya atipik bulgulu hastalarda gündeme gelir.

Tenisçi dirseğinde fizik tedavi nasıl yapılır?

Tenisçi dirseğinin tedavisinde temel yaklaşım, tendonu zorlayan yükü azaltmak ve ardından tendonu kademeli egzersizlerle yeniden yüke alıştırmaktır. Tam istirahat önerilmez; tendonun iyileşmesi için doğru dozda yük gereklidir.

Kinezyoterapi programının merkezinde ön kol germe ve özellikle yavaş, kontrollü kuvvetlendirme egzersizleri (eksantrik ve izometrik egzersizler) bulunur. Ağrı kontrolü için elektroterapi, terapötik ultrason veya şok dalga gibi yöntemler kullanılabilir. Kinezyolojik bantlama ve tenisçi dirseği bandı (epikondilit bandı) tendona binen yükü dağıtarak günlük işlerde rahatlama sağlayabilir. Ön kol kaslarındaki tetik noktalar için kuru iğneleme ve yumuşak doku teknikleri eklenebilir. Program genellikle 6–12 hafta sürer; seans sayısı hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Tenisçi dirseğinde enjeksiyon ve diğer seçenekler nelerdir?

Egzersiz ve fizik tedaviye rağmen düzelmeyen tenisçi dirseğinde enjeksiyon seçenekleri değerlendirilebilir. Kortizon enjeksiyonları kısa dönemde ağrıyı azaltabilir; ancak uzun dönemde tekrarlama oranının daha yüksek olabileceği bildirildiğinden günümüzde ilk seçenek olarak önerilmez ve sınırlı kullanılır.

Uygun hastalarda tendonun onarım sürecini desteklemeyi amaçlayan proloterapi veya PRP gibi yöntemler, Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars'ın değerlendirmesiyle tedavi planına eklenebilir. Bu yöntemlerden yanıt kişiden kişiye değişir ve egzersiz programıyla birlikte uygulanması önerilir. Uzun süre (genellikle 6–12 ay) her türlü tedaviye yanıt vermeyen az sayıda hastada cerrahi seçenek için ortopedi görüşü alınır.

Tenisçi dirseği için evde neler yapılabilir?

Evde yapılabilecek en etkili şey, ağrıyı başlatan hareketin yöntemini değiştirmek ve düzenli ön kol egzersizleri yapmaktır. Örneğin ağır eşyaları avuç içi yukarı bakacak şekilde kaldırmak, kavanoz açarken iki eli kullanmak ve çantayı omuza asmak dirsek tendonuna binen yükü azaltır.

Ön kol germesi için kolunuzu düz şekilde öne uzatın, avuç içiniz aşağı bakarken diğer elinizle parmaklarınızı nazikçe kendinize doğru bükün ve 20–30 saniye tutun. Masa başında çalışanlar fareyi gövdeye yakın konumlandırmalı, bileği düz tutmalı ve saatte bir kısa mola vermelidir. Ağrılı dönemlerde soğuk uygulama rahatlatabilir.

Dirsek ağrısında ne zaman doktora gitmeli?

Birkaç hafta içinde azalmayan, gece ağrısı yapan veya eşya tutmayı zorlaştıran dirsek ağrısında muayene önerilir. Erken dönemde başlanan egzersiz programı ve yük düzenlemesi, sürecin uzamasını önlemeye yardımcı olabilir.

Düşme sonrası dirseği bükememe, dirsekte ateşle birlikte kızarıklık ve şişlik, parmaklarda giderek artan uyuşma veya ağır kaldırırken kopma hissi ile ön kolda şekil değişikliği gecikmeden değerlendirilmelidir. Ellerde uyuşma ağırlıktaysa karpal tünel sendromu gibi sinir sıkışmaları da düşünülür.

Eryaman ve Etimesgut'ta tenisçi dirseği muayenesi nasıl yapılır?

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, A Life Hospital Etimesgut'ta (Eryaman YHT Garı karşısı) dirsek ağrısı olan hastaları muayene eder. İlk görüşmede iş ve spor alışkanlıkları sorulur, dirsek, boyun ve sinirler muayene edilir, gerekirse ultrason yapılır.

Ardından iş ortamına ve günlük alışkanlıklara uygun yük düzenlemesi, ev egzersiz programı ve gerekiyorsa fizik tedavi seansları planlanır. Eryaman, Elvankent, Etimesgut merkez, Sincan ve Bağlıca'dan ulaşım kolaydır; randevu A Life Hospital'ın online randevu sisteminden veya Doktortakvimi üzerinden alınabilir.