Karpal Tünel Sendromu: El Bileğinde Sinir Sıkışması ve Tedavisi

Karpal tünel sendromu nedir?

Karpal tünel sendromu, el bileğinin avuç içi tarafında, el bilek kemikleri ve üzerlerindeki kalın bir bağın oluşturduğu dar kanaldan (karpal tünel) geçen median sinirin sıkışmasıdır. Vücutta en sık görülen sinir sıkışmasıdır.

Karpal tünelin içinden median sinirle birlikte parmakları büken dokuz tendon geçer. Tendon kılıflarında kalınlaşma, sıvı birikimi veya kemik yapıdaki değişiklikler bu dar alanda basıncı artırır. Sinir basınç altında kaldıkça beslenmesi bozulur ve önce duyu, ilerleyen dönemde hareket lifleri etkilenir.

Median sinir başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının başparmak tarafındaki yarısının duyusunu sağlar; başparmak dibindeki bazı kasları da çalıştırır. Bu nedenle uyuşmanın hangi parmaklarda olduğu, sorunun kaynağını anlamada önemli bir ipucudur.

Karpal tünel sendromunun belirtileri nelerdir?

Karpal tünel sendromunun en tipik belirtisi başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma ve karıncalanmadır; bu yakınmalar çoğu zaman geceleri artar. Hastalar sıklıkla 'gece ellerim uyuşuyor, kalkıp elimi sallıyorum, ancak öyle geçiyor' diye anlatır.

Gün içinde telefon tutmak, araba kullanmak, saç kurutmak veya gazete okumak gibi bileğin uzun süre bükülü kaldığı işlerde de uyuşma ortaya çıkar. Ellerde uyuşma ve karıncalanma ilerledikçe elde güç kaybı, eşya düşürme ve düğme ilikleme gibi ince işlerde zorlanma eklenebilir.

• Serçe parmak genellikle etkilenmez; serçe parmakta uyuşma başka bir sinir sorununu düşündürür
• Ağrı el bileğinden ön kola, hatta omuza yayılabilir
• Belirtiler çoğu zaman iki elde, baskın elde daha belirgin olabilir
• İleri dönemde başparmak dibindeki kas kitlesinde incelme görülebilir

Karpal tünel sendromu neden olur?

Karpal tünel sendromu çoğu hastada tek bir nedene değil, kanal içi basıncı artıran birden fazla etkene bağlıdır. Hastaların önemli bir bölümünde belirgin bir neden bulunamaz.

Bileği uzun süre bükük ya da geriye kalkık tutmayı gerektiren işler, titreşimli el aletleri kullanımı ve tekrarlayan kavrama hareketleri riski artırır. Gebelikte sıvı tutulumu nedeniyle geçici karpal tünel sendromu sık görülür ve doğumdan sonra çoğu zaman düzelir. Diyabet, tiroit bezinin az çalışması, böbrek yetmezliği ve romatoid artrit gibi hastalıklar da sinir sıkışmasına zemin hazırlar. Bu nedenle tanı konduğunda altta yatan bir hastalık olup olmadığı da araştırılır.

Karpal tünel sendromu nasıl teşhis edilir?

Karpal tünel sendromu teşhisi muayeneyle konur ve EMG (sinir iletim çalışması) ile doğrulanıp derecelendirilir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede parmaklardaki duyu kaybını, başparmak kaslarının gücünü ve Tinel, Phalen gibi provokasyon testlerini değerlendirir.

Ellerde uyuşma her zaman bilekten kaynaklanmaz. Boyun fıtığı, dirsekte ulnar sinir sıkışması, diyabete bağlı yaygın sinir hasarı (polinöropati) ve B12 vitamini eksikliği benzer yakınmalar yapabilir. Bu nedenle boyun ve kol muayenesi mutlaka yapılır. EMG, sıkışmanın hafif, orta veya ileri derecede olduğunu göstererek tedavi seçimini yönlendirir. El bileği ultrasonu median sinirdeki kalınlaşmayı ve kanal içindeki yapıları göstermeye yardımcı olabilir; gerekli görülürse kan şekeri ve tiroit testleri istenir.

Karpal tünel sendromunda fizik tedavi nasıl yapılır?

Hafif ve orta dereceli karpal tünel sendromunda ilk tedavi genellikle ameliyatsızdır: gece bilek ateli, aktivite düzenlemesi, egzersiz ve fizik tedavi uygulamaları. Bu yaklaşımla çoğu hastada uyuşma ve gece uyanmaları azalabilir.

Gece kullanılan bilek ateli, bileği düz (nötral) pozisyonda tutarak uyku sırasında kanal içi basıncın artmasını önler. Fizik tedavi programında median sinirin kanal içinde daha rahat kaymasını amaçlayan sinir ve tendon kaydırma egzersizleri, elektroterapi ve terapötik ultrason gibi ağrı ve ödem azaltıcı yöntemler, el bileği ve ön kol için yumuşak doku teknikleri yer alabilir. Masa başı ve iş ortamı için ergonomi önerileri tedavinin ayrılmaz parçasıdır. Fizik tedavi seansları genellikle 10–15 seans olarak planlanır; ihtiyaç hekimin değerlendirmesine göre değişir.

Karpal tünel sendromunda enjeksiyon veya ameliyat ne zaman gerekir?

Atel ve fizik tedaviye yeterli yanıt alınamayan hastalarda karpal tünel içine yapılan enjeksiyonlar yakınmaları azaltmaya yardımcı olabilir. Enjeksiyonun ultrason eşliğinde yapılması, iğnenin sinire zarar vermeden doğru noktaya ulaşmasını kolaylaştırır. Etkisi kişiden kişiye değişir ve bazı hastalarda geçici olabilir.

EMG'de ileri derecede sıkışma saptanan, başparmak kaslarında erime başlamış, sürekli uyuşma ve güç kaybı olan ya da birkaç aylık uygun tedaviye rağmen yakınmaları süren hastalarda cerrahi gevşetme için el cerrahisi, ortopedi veya beyin cerrahisi görüşü alınır. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, cerrahi gerekebilecek hastaları geciktirmeden yönlendirir; çünkü uzun süre ağır basınç altında kalan sinirde iyileşme sınırlı olabilir. Ameliyat sonrası el fonksiyonlarının toparlanması için rehabilitasyon da takip edilebilir.

Karpal tünel sendromu için evde neler yapılabilir?

Evde yapılabilecek en etkili önlem, geceleri bileği düz tutan bir atel kullanmak ve gün içinde bileği uzun süre bükülü tutmaktan kaçınmaktır. Atelin hazır ve doğru açıda olması önemlidir; muayenede uygun tip önerilebilir.

Bilgisayar kullanırken bileği düz tutmak, klavyeyi dirsek hizasına yerleştirmek ve saatte bir kısa mola vermek kanal içi basıncı azaltır. Telefonu uzun süre aynı elle tutmak yerine el değiştirmek veya kulaklık kullanmak işe yarar. Hekimin gösterdiği sinir kaydırma egzersizleri günde birkaç kez, uyuşmayı belirgin artırmayacak şekilde yapılmalıdır.

El uyuşmasında ne zaman doktora gitmeli?

Birkaç haftadır süren, gece uykudan uyandıran veya elde güçsüzlükle birlikte olan uyuşmada muayene olmak gerekir. Erken dönemde başlanan tedavi, sinirin daha fazla etkilenmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Bir kolda veya bacakta, yüzün bir yarısında ani başlayan uyuşma ve güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da ağız kayması inme belirtisi olabilir; bu durumda beklemeden 112 aranmalıdır. Elde hızla ilerleyen güç kaybı, başparmak kaslarında belirgin erime ve kırık sonrası hızla gelişen uyuşma da acil değerlendirme gerektirir. Bilekte ağrı ağırlıktaysa el bileği ağrısı için başka nedenler de araştırılır.

Eryaman ve Etimesgut'ta karpal tünel sendromu muayenesi nasıl yapılır?

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, A Life Hospital Etimesgut'ta (Eryaman YHT Garı karşısı) elde uyuşma ve el bileği ağrısı olan hastaları muayene eder. İlk görüşmede uyuşmanın dağılımı ve süresi sorgulanır, el, kol ve boyun muayene edilir; gerekirse EMG ve kan tahlilleri planlanır.

Tanı netleştikten sonra atel, ev egzersizleri, fizik tedavi ve gerekiyorsa enjeksiyon seçenekleri anlatılır; ileri olgularda cerrahi yönlendirme yapılır. Eryaman, Elvankent, Etimesgut merkez, Sincan ve Bağlıca'dan ulaşım kolaydır; muayene randevusu A Life Hospital online randevu sistemi veya Doktortakvimi üzerinden oluşturulabilir.