Eryaman'da Bel Fıtığı Tedavisi

Bel fıtığı nedir?

Bel fıtığı, bel omurlarının arasındaki yastıkçık görevi gören diskin jel kıvamındaki iç kısmının, dış halkadaki bir zayıflık ya da yırtıktan taşarak omurilik kanalına veya sinir köküne baskı yapmasıdır. Tıpta lomber disk hernisi olarak adlandırılır.

Fıtıklaşma en sık L4–L5 ve L5–S1 seviyelerinde görülür; bu yüzden ağrı çoğunlukla kalçaya, bacağın arkasına ya da yan tarafına ve ayağa yayılır. Halk arasında “belim tutuldu, bacağıma vuruyor” diye tarif edilen tablo genellikle budur. Sinirin baskı altında kalmasına bağlı bu bacak ağrısına siyatik de denir.

Önemli bir nokta: MR'da görülen her fıtık ağrı yapmaz. Hiç şikâyeti olmayan pek çok yetişkinde de disk taşmaları saptanabilir. Bu nedenle tedavi kararı, yalnızca görüntüye göre değil; muayene bulguları ve hastanın şikâyetleriyle birlikte verilir.

Bel fıtığının belirtileri nelerdir?

Bel fıtığının en tipik belirtisi, belden başlayıp kalçaya ve diz altına doğru inen, çoğu zaman bel ağrısından daha belirgin olan bacağa vuran ağrıdır. Ağrıya uyuşma, karıncalanma veya elektrik çarpması hissi eşlik edebilir.

Belirtiler hangi sinir kökünün etkilendiğine göre değişir. L5 kökü etkilendiğinde ayak başparmağını ve ayak ucunu kaldırmakta zorluk, S1 kökünde ise parmak ucunda yükselmede güçsüzlük ve topuk refleksinde azalma görülebilir.

• Öksürme, hapşırma ya da ıkınmayla artan bacak ağrısı
• Oturunca ve öne eğilince artan, yürüyünce bazen hafifleyen şikâyetler
• Bacakta ya da ayakta uyuşma, his azalması
• Ayakta güçsüzlük, terlik kaçırma, merdivende ayağın takılması
• Bel kaslarında spazm, gövdenin bir yana kayması

Bel fıtığı neden olur?

Bel fıtığı çoğunlukla tek bir olaydan değil, diskin yıllar içinde yıpranması (dejenerasyon) üzerine eklenen bir zorlanmayla ortaya çıkar. Disk yaşla birlikte su kaybeder, dış halkası esnekliğini yitirir ve küçük yırtıklar oluşur.

Bu zemin üzerinde ağır bir yükü bel bükük ve dönerek kaldırmak, uzun süre aynı pozisyonda oturmak ya da ani bir hareket, iç kısmın dışarı taşmasını tetikleyebilir. Masa başı çalışanlarda uzun oturma, şoförlerde titreşim, ağır iş yapanlarda tekrarlayan yük önemli etkenlerdir. Bu konuda ayrıntılı öneriler için masa başı çalışanlarda bel ve boyun ağrısı yazısına göz atabilirsiniz.

Sigara, fazla kilo, zayıf gövde kasları ve genetik yatkınlık riski artırır. Ancak bel fıtığı spor yapan, formda kişilerde de görülebilir; yani “hareket ettiğim için fıtık oldum” düşüncesi genellikle doğru değildir.

Bel fıtığı nasıl teşhis edilir?

Bel fıtığı tanısı öncelikle ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyle konur; MR, muayene bulgularını doğrulamak ve tedaviyi planlamak için istenir. Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, muayenede kas gücünü, refleksleri, duyu kaybını ve sinir germe testlerini değerlendirerek hangi sinir kökünün etkilendiğini belirler.

Kılavuzlara göre acil durum belirtisi olmayan hastada ilk haftalarda MR çekmek her zaman gerekli değildir. Ancak güç kaybı, ilerleyen uyuşma, kırmızı bayrak bulguları ya da 4–6 haftalık uygun tedaviye rağmen düzelmeyen ağrı varsa lomber MR istenir.

• Lomber MR: fıtığın seviyesini, büyüklüğünü ve sinirle ilişkisini gösterir
• EMG: sinir hasarının olup olmadığını ve derecesini ortaya koyar; özellikle güç kaybı ya da uzun süren uyuşmada istenir
• Direkt grafi: omurga dizilimini, bel kayması ya da kırık gibi durumları değerlendirmek için
• Kan tahlilleri: enfeksiyon veya romatizmal hastalık şüphesinde

Bel fıtığında fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Bel fıtığında fizik tedavi; ağrıyı azaltmayı, sinir üzerindeki tahrişi yatıştırmayı ve beli koruyacak kas gücünü kazandırmayı hedefleyen, kişiye göre düzenlenen aşamalı bir programdır. Çoğu hasta, ameliyata gerek kalmadan bu yaklaşımla günlük yaşamına döner.

Program genellikle 10–15 seans olarak planlanır ve haftada 3–5 gün uygulanır; seans sayısı fıtığın tipine, şikâyetin süresine ve hastanın yanıtına göre hekimin değerlendirmesiyle değişir. Süreçle ilgili ayrıntılar fizik tedavi kaç seans sürer yazısında anlatılmıştır.

Bel fıtığı ameliyat gerekir mi?

Bel fıtığı olan hastaların büyük çoğunluğu ameliyat olmadan düzelir; ameliyat belirli durumlarla sınırlıdır. Taşan disk parçası zamanla küçülebilir ve vücut tarafından kısmen emilebilir, bu nedenle bacak ağrısı birkaç hafta ile birkaç ay içinde genellikle azalır.

Aşağıdaki durumlarda hasta beyin ve sinir cerrahisi ya da omurga cerrahisiyle ilgilenen ortopedi uzmanına yönlendirilir. Ameliyat kararı hasta, FTR hekimi ve cerrah birlikte değerlendirilerek verilir.

• İdrar-gaita kaçırma ve eyer anestezisi (kauda ekina sendromu) — acil cerrahi değerlendirme gerekir
• Hızla ilerleyen ya da belirgin kas güçsüzlüğü, düşük ayak
• 6–12 haftalık düzenli konservatif tedaviye rağmen geçmeyen ve yaşamı ciddi kısıtlayan bacak ağrısı
• Kontrol edilemeyen şiddetli ağrı

Bel fıtığında evde neler yapılabilir?

Evde yapılacakların özü şudur: yatmayın, ağrının izin verdiği ölçüde hareket edin ve beli zorlayan pozisyonlardan kaçının. Kısa ve sık yürüyüşler, diskin beslenmesine ve kasların gevşemesine yardımcı olur.

Uzun oturmayı bölün, oturduğunuzda belinizi destekleyen bir yastık kullanın. Yerden eşya alırken dizlerinizi bükün; yükü vücudunuza yakın tutun ve gövdenizi döndürmeyin. Uyurken yan yatıp dizlerin arasına yastık koymak ya da sırtüstü yatıp dizlerin altını desteklemek çoğu hastayı rahatlatır.

İnternetten bulunan rastgele egzersizler ağrıyı artırabilir. Hangi hareketin size uygun olduğunu muayene sonrası öğrenmek daha güvenlidir; fıtığın yönüne göre bazı hastalar geriye esnemeden, bazıları ise öne eğilmeden fayda görür.

Bel fıtığında ne zaman doktora gitmeli?

Bacağa vuran ağrı birkaç gün içinde azalmıyorsa, uyuşma ya da güçsüzlük eşlik ediyorsa bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanına başvurmak gerekir. İdrar veya gaita kaçırma, genital bölgede uyuşma ve hızla artan bacak güçsüzlüğü ise beklemeden acil servise gidilmesi gereken durumlardır.

Ateş, açıklanamayan kilo kaybı, geçmişte kanser öyküsü ya da gece istirahatte geçmeyen ağrı varsa bel ağrısının başka bir nedeni olabilir; bu durumda da gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır. Genel bel ağrısı şikâyetlerinde de aynı uyarı işaretleri geçerlidir.

Eryaman ve Etimesgut'ta bel fıtığı muayenesi nasıl yapılır?

Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars, bel fıtığı hastalarını A Life Hospital Etimesgut'ta, Eryaman YHT Garı'nın karşısında muayene eder. İlk görüşmede şikâyetin öyküsü dinlenir, nörolojik muayene yapılır, varsa önceki MR ve EMG sonuçları birlikte incelenir.

Muayene sonunda gerekiyorsa ek tetkik istenir ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur: ilaç, fizik tedavi seansları, egzersiz programı ve gerekirse girişimsel uygulamalar. Eryaman, Elvankent, Etimesgut merkez ve Sincan'dan ulaşım kolaydır; ayrıntılar için Eryaman fizik tedavi sayfasına bakabilir, randevu sayfasından A Life Hospital online randevu sistemi ya da Doktortakvimi üzerinden randevu alabilirsiniz.