Olası nedenler
Boyun kaynaklı (servikojenik) baş dönmesi
Boyun ağrısı ve tutukluğuyla birlikte ortaya çıkan, boyun hareketleriyle artan sersemlik ve dengesizlik hissi; diğer nedenler dışlandıktan sonra düşünülen bir tanıdır.
Ayrıntılı bilgi →02Boyun düzleşmesi ve kas gerginliği
Ense kaslarındaki gerginlik ve duruş bozukluğu boyun kaynaklı denge yakınmalarına katkıda bulunabilir.
Ayrıntılı bilgi →Konumsal baş dönmesi (BPPV) ve iç kulak hastalıkları
Yatakta dönerken, başı yukarı kaldırırken saniyeler süren şiddetli dönme hissi en sık iç kulak kristallerinin yer değiştirmesine bağlıdır; vestibüler nörit ve Meniere hastalığı da baş dönmesi yapar.
Tansiyon düşüklüğü, kansızlık ve kalp ritim bozuklukları
Ayağa kalkınca kararma, bayılacak gibi olma ve sersemlik; kalp çarpıntısı eşlik ediyorsa ritim bozukluğu araştırılmalıdır.
İnme ve boyun damarlarında yırtılma
Beyin sapını besleyen damarlarda tıkanma ya da boyun atardamarında yırtılma, boyun ağrısıyla birlikte ani baş dönmesi yapabilir; acil durumdur.
Migren ve kaygı bozuklukları
Vestibüler migren ve kaygı, baş ağrısı ve boyun gerginliğiyle birlikte baş dönmesi atakları yapabilir.
Acil başvuru gerektiren durumlar
- Ani başlayan baş dönmesi ile birlikte konuşma bozukluğu, yutma güçlüğü, çift görme, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük ya da yürüyememe (inme şüphesi) — hemen 112'yi arayın.
- Ani ve şiddetli tek taraflı boyun veya ense ağrısıyla birlikte baş dönmesi, özellikle boyun manipülasyonu, ani hareket ya da darbe sonrası (boyun damarında yırtılma şüphesi) — hemen 112'yi arayın.
- Baş dönmesiyle birlikte göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ya da bayılma — hemen 112'yi arayın.
- Hayatınızın en şiddetli baş ağrısıyla birlikte baş dönmesi ve kusma — hemen 112'yi arayın.
- Ani işitme kaybı ile birlikte baş dönmesi — aynı gün acil servise ya da kulak burun boğaz hekimine başvurun.
- Boyna darbe veya kaza sonrası başlayan baş dönmesi ve boyun ağrısı — boynu hareket ettirmeden acil servise başvurun.
Ne yapmalısınız?
- Baş dönmesi sırasında hemen oturun ya da uzanın; düşme riskine karşı merdiven, araç kullanma ve yüksekte çalışmadan kaçının.
- Baş dönmesinin ne kadar sürdüğünü (saniyeler, dakikalar, saatler), hangi hareketle başladığını ve dönme mi sersemlik mi olduğunu not edin.
- Yattığınız yerden yavaş kalkın; önce oturup birkaç saniye bekleyin.
- Yeterli su için, öğün atlamayın; tansiyon ölçebiliyorsanız baş dönmesi sırasında ölçüp not edin.
- Boynunuzu çıtlatmayın ve hekim değerlendirmesi olmadan boyun manipülasyonu yaptırmayın.
- Tekrarlayan baş dönmesinde önce kulak burun boğaz ya da nöroloji ile diğer nedenler dışlanmalı; boyun ağrısı ve tutukluk eşlik ediyorsa Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) polikliniğine başvurun.
Boyun ağrısı baş dönmesi yapar mı?
Boyun ağrısı bazı hastalarda baş dönmesi yapabilir; boyun eklemleri ve kaslarındaki duyu alıcıları başın konumu hakkında beyne sürekli bilgi gönderir ve bu sinyallerin ağrı veya kas gerginliğiyle bozulması sersemlik ve dengesizlik hissine yol açabilir. Hastalar bunu 'başımı çevirince sallanıyorum', 'ensem tutuluyor, başım boşlukta gibi' diye anlatır.
Bununla birlikte baş dönmesinin en sık nedenleri boyun değil; iç kulak sorunları, tansiyon değişiklikleri, kansızlık, kalp ritim bozuklukları ve migrendir. Boyun kaynaklı baş dönmesi, bu nedenler dışlandıktan sonra konan bir tanıdır. En önemlisi de inme gibi acil nedenlerin atlanmamasıdır.
Boyun ağrısı ve baş dönmesi hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Boyun ağrısıyla birlikte baş dönmesi boyun ağrısı ve kas gerginliği, boyun düzleşmesi, iç kulak hastalıkları ve damar kaynaklı nedenlerin belirtisi olabilir. Baş dönmesinin süresi ve tetikleyicisi ayırıcı tanıda en önemli ipucudur.
- Boyun ağrısı ve tutukluğuyla birlikte, boyun hareketleriyle artan sersemlik: Boyun kaynaklı baş dönmesi.
- Yatakta dönerken ya da başı kaldırınca saniyeler süren şiddetli dönme: Konumsal baş dönmesi (BPPV) — kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekir.
- Günlerce süren dönme, bulantı ve kusma: Vestibüler nörit ya da inme — acil değerlendirme gerekir.
- Ayağa kalkınca kararma: Tansiyon düşüklüğü, sıvı kaybı, kansızlık, ilaç yan etkisi.
- Baş ağrısı ve ışık hassasiyetiyle ataklar: Vestibüler migren ya da gerilim tipi baş ağrısı ile birlikte görülen gerginlik.
- Ani başlangıç, nörolojik belirtiler: İnme ya da boyun damarında yırtılma — acil durum.
Kendinizi nasıl değerlendirebilirsiniz?
Aşağıdaki gözlemler hekime baş dönmesinin kaynağı hakkında önemli bilgi verir; ancak ani başlayan ya da nörolojik belirtili baş dönmesinde değerlendirme yapmaya çalışmadan 112 aranmalıdır.
- Etrafınız mı dönüyor, yoksa sersemlik ve sallantı hissi mi var?
- Baş dönmesi saniyeler mi, dakikalar mı, saatler mi sürüyor?
- Yatakta dönmek, başı yukarı kaldırmak ya da boynu çevirmek mi tetikliyor?
- Kulakta çınlama, dolgunluk ya da işitme azalması var mı?
- Baş dönmesi boyun ağrısı ve tutukluğun arttığı dönemlerde mi belirginleşiyor?
- Ayağa kalkınca kararma, çarpıntı ya da bayılma hissi oluyor mu?
Boyun ağrısı ve baş dönmesinde hangi doktora gidilir?
Baş dönmesinde başvurulacak bölüm, eşlik eden belirtilere göre değişir; ani ve nörolojik belirtili baş dönmesinde doğrudan acil servise gidilmelidir. Tekrarlayan dönme ataklarında kulak burun boğaz ve nöroloji değerlendirmesi, çarpıntı ve bayılma hissinde kardiyoloji, kansızlık ve tansiyon sorunlarında dahiliye önceliklidir.
Boyun ağrısı ve tutukluğunun belirgin olduğu, diğer nedenlerin dışlandığı hastalarda Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) uzmanı boyun eklemlerini, kasları ve duruşu değerlendirir; boyun hareketliliği ve denge sistemine yönelik rehabilitasyonu planlar. FTR hekimi gerektiğinde ilgili bölümlere yönlendirme yapar.
Muayene ve tetkikler
Değerlendirmede ayrıntılı öykü, tansiyon ve nabız ölçümü, nörolojik muayene, göz hareketleri, denge ve yürüme testleri yapılır; boyun hareketleri, ense kaslarındaki hassasiyet ve duruş incelenir. Konumsal baş dönmesini gösteren basit testler de muayene sırasında uygulanabilir.
Gerekirse kan sayımı, kan şekeri ve elektrolitler, EKG ve ritim Holter'i, işitme ve denge testleri istenir. İnme veya damar yırtılması şüphesinde acil beyin ve damar görüntülemesi gerekir. Boyun grafisi ya da MR, boyun kaynaklı bir sorun düşünüldüğünde hekim tarafından planlanır.
Boyun ağrısı ve baş dönmesinin tedavi seçenekleri
Tedavi baş dönmesinin nedenine yöneliktir; boyun kaynaklı baş dönmesinde boyun ağrısını azaltan ve boyun hareketliliğini artıran rehabilitasyon programı çoğu hastada yakınmaları hafifletebilir. Derin boyun kaslarını güçlendiren, göz-baş koordinasyonunu ve dengeyi geliştiren kinezyoterapi egzersizleri bu programın temelidir.
Ense kaslarındaki tetik noktalara yönelik kuru iğneleme, uygun hastalarda yumuşak ve kontrollü manuel terapi ve duruş eğitimi destekleyici olabilir; hızlı ve zorlayıcı boyun manipülasyonlarından kaçınılır. Konumsal baş dönmesinde özel pozisyon manevraları, iç kulak hastalıklarında ilgili uzmanlık alanının tedavisi uygulanır. Güvenli boyun egzersizleri için boyun düzleşmesi egzersizleri yazısı fikir verebilir.
Eryaman–Etimesgut'ta boyun ağrısı ve baş dönmesinin değerlendirilmesi
Boyun ağrısı ve baş dönmesi şikâyeti olan hastalar A Life Hospital Etimesgut'ta Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars tarafından değerlendirilmektedir. Muayenede önce acil ve boyun dışı nedenler araştırılır, gerekirse ilgili bölümlerle birlikte çalışılır ve boyun kaynaklı yakınmalar için kişiye özel rehabilitasyon planlanır.
Hastane Eryaman YHT Garı'nın karşısındadır; Eryaman, Etimesgut ve Elvankent'ten kolayca ulaşılabilir. Randevu almak için randevu sayfası üzerinden A Life Hospital online randevu sistemine ya da Doktortakvimi'ne ulaşılabilir.
Sık sorulan sorular
Boyun ağrısı baş dönmesi yapar mı?
Baş dönmesi inme belirtisi olabilir mi?
Boyun düzleşmesi baş dönmesi yapar mı?
Baş dönmesi için hangi doktora gidilir?
Başımı çevirince başım dönüyor, neden olur?
Boyun kaynaklı baş dönmesine hangi egzersizler iyi gelir?
Etimesgut'ta boyun ağrısı ve baş dönmesi için nereye başvurabilirim?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Tedavi planı hekim muayenesi sonrasında kişiye özel belirlenir. Ani güç kaybı, idrar/gaita kaçırma, göğüs ağrısı, yüksek ateşle birlikte eklem şişliği gibi acil durumlarda 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
