Olası nedenler
Zararsız eklem sesleri
Eklem sıvısındaki gaz kabarcıklarının patlaması ya da tendon ve bağların kemik çıkıntıları üzerinden kayması; ağrı ve şişlik yapmaz, genellikle tedavi gerektirmez.
Diz kapağı arkası ağrısı (patellofemoral ağrı sendromu)
Diz kapağının uyluk kemiği üzerinde dengesiz kayması; özellikle gençlerde ve sporcularda merdiven, çömelme ve uzun oturma sonrası ağrıyla birlikte çıtırtı yapar.
Ayrıntılı bilgi →03Kireçlenme (osteoartrit)
Kıkırdak yüzeyinin pürüzlenmesi; hareket sırasında hışırtı (krepitasyon), sabah kısa süreli tutukluk ve kullanımla artan ağrı ile seyreder.
Ayrıntılı bilgi →04Menisküs yırtığı
Menisküsün yırtık parçası eklemde takılma, kilitlenme ve klik sesi yapabilir; genellikle dönme hareketi sonrası başlar.
Ayrıntılı bilgi →Plika sendromu ve bağ sorunları
Diz içindeki zar kıvrımının kalınlaşması ya da bağ gevşekliği tekrarlayan ses ve ağrıya neden olabilir.
Acil başvuru gerektiren durumlar
- Dizde kilitlenip açılamama, düz edememe — kısa sürede hekime başvurun.
- Yaralanma sırasında 'çat' sesi duyup ardından hızla şişen ve üzerine basılamayan diz (bağ yırtığı veya kırık şüphesi) — acil servise başvurun.
- Ateşle birlikte kızarık, sıcak ve şiş diz (eklem enfeksiyonu şüphesi) — aynı gün acil servise başvurun.
- Tek bacakta ani şişlik ve baldır ağrısı (pıhtı şüphesi) — acil servise başvurun; nefes darlığı varsa 112'yi arayın.
Ne yapmalısınız?
- Ağrısız ve şişliksiz ses için endişelenmeyin; düzenli egzersize devam edin.
- Sese ağrı eşlik ediyorsa derin çömelme, diz üstü oturma ve ağrıyı artıran sporlara birkaç hafta ara verin.
- Uyluk ön (quadriceps) ve kalça kaslarını güçlendiren egzersizler diz kapağının daha dengeli hareket etmesine yardımcı olabilir; doğru egzersizleri hekiminizden öğrenin.
- Fazla kilo dize binen yükü artırır; kilo kontrolü uzun vadede yararlıdır.
- Ağrı, şişlik, takılma ya da dizde boşalma hissi varsa Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) polikliniğine başvurun.
Dizden ses gelmesi neden olur?
Dizden ses gelmesinin en sık nedeni zararsızdır: eklem sıvısındaki gaz kabarcıklarının basınç değişimiyle patlaması ya da tendonların kemik çıkıntıları üzerinden kayması ses oluşturur. Bu sesler ağrı, şişlik ya da hareket kısıtlılığı yapmıyorsa genellikle bir hastalık belirtisi kabul edilmez.
Ses ağrıyla birlikteyse durum farklıdır. Diz kapağının kayma yolundaki dengesizlik, kıkırdağın pürüzlenmesi ya da menisküsün yırtılması seslere ağrı, şişlik ve takılma eklenmesine neden olur. Hastalar bunu 'dizimde kum var gibi', 'çömelince çıtırdıyor ve sızlıyor', 'dizim takılıyor' diye anlatır.
Dizden ses gelmesi hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Ağrılı dizden ses gelmesi en sık diz kapağı arkası ağrısı, kireçlenme ve menisküs yırtığı belirtisi olabilir. Sesin niteliği ve eşlik eden belirtiler ayırımda yol gösterir.
- Ağrısız, ara sıra kütleme: Çoğunlukla zararsız eklem sesi.
- Merdiven, çömelme ve uzun oturma sonrası diz önünde ağrı ile çıtırtı: Patellofemoral ağrı sendromu (diz ağrısı).
- Orta-ileri yaşta sürekli hışırtı, sabah kısa tutukluk ve kullanımla artan ağrı: Kireçlenme.
- Dönme hareketi sonrası başlayan klik sesi, takılma ve kilitlenme: Menisküs yırtığı.
- Diz kapağının yerinden çıkıp girme hissi: Diz kapağı instabilitesi — ortopedi değerlendirmesi gerekebilir.
Kendinizi nasıl değerlendirebilirsiniz?
Aşağıdaki gözlemler dizinizdeki sesin önemli olup olmadığı konusunda fikir verir; ancak ağrı ya da şişlik varsa kesin değerlendirme muayene ile yapılmalıdır.
- Ses gelirken ağrı oluyor mu, yoksa tamamen ağrısız mı?
- Dizde şişlik, ısı artışı ya da kızarıklık var mı?
- Diz takılıyor, kilitleniyor ya da yürürken boşalıyor mu?
- Ses ve ağrı merdiven inerken, çömelirken ya da sinemada uzun oturduktan sonra mı artıyor?
- Şikâyet bir burkulma veya dönme yaralanması sonrası mı başladı?
Dizden ses gelmesinde hangi doktora gidilir?
Ağrı, şişlik ya da takılma ile birlikte olan dizden ses gelmesinde ilk başvuru için Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) polikliniği uygundur. FTR hekimi diz kapağı, kıkırdak, menisküs ve bağları muayene ile değerlendirir ve kas dengesini düzeltmeye yönelik tedaviyi planlar.
Kilitlenen diz, belirgin bağ yırtığı ya da tedaviye yanıt vermeyen mekanik sorunlarda ortopedi görüşü alınır. Eklem şişliğiyle birlikte birden fazla eklemde yakınma varsa romatoloji ile birlikte değerlendirme yapılabilir.
Muayene ve tetkikler
Muayenede dizin hareket açıklığı, diz kapağının kayma yolu, eklem sıvısı, menisküs ve bağ testleri değerlendirilir; kalça ve ayak dizilimi de incelenir, çünkü bu bölgelerdeki sorunlar diz kapağı hareketini etkileyebilir.
Ağrılı ses durumunda diz grafisi kireçlenme ve diz kapağı pozisyonunu gösterir. Menisküs veya bağ yaralanması şüphesinde MR istenebilir; sıvı birikiminde ultrason yararlıdır. Ağrısız ve muayenesi normal olan dizlerde tetkik genellikle gerekmez.
Dizden ses gelmesinin tedavi seçenekleri
Ağrısız ses tedavi gerektirmez; ağrılı seste tedavi nedene yöneliktir ve çoğu hastada egzersiz programı temel yaklaşımdır. Uyluk ön kası ve kalça kaslarını güçlendiren, diz kapağının dengeli hareketini destekleyen kinezyoterapi programı patellofemoral ağrıda öne çıkar. Kinezyolojik bantlama egzersiz döneminde destekleyici olabilir.
Kireçlenmede egzersiz ve kilo kontrolüne ek olarak uygun hastalarda eklem içi enjeksiyon seçenekleri değerlendirilebilir; enjeksiyon türleri hakkında diz kireçlenmesinde enjeksiyon seçenekleri yazısı fikir verebilir. Menisküs yırtıklarında önce konservatif tedavi denenir; kilitlenme gibi mekanik belirtiler sürüyorsa cerrahi değerlendirme yapılır.
Eryaman–Etimesgut'ta diz şikâyetlerinin değerlendirilmesi
Dizden ses gelmesi ve diz ağrısı şikâyeti olan hastalar, A Life Hospital Etimesgut'ta Uzm. Dr. Emine Yüksel Kars tarafından muayene edilmektedir. Muayenede sesin zararsız mı yoksa bir eklem sorununun belirtisi mi olduğu belirlenir ve gerekiyorsa egzersiz ağırlıklı bir program planlanır.
Hastane Eryaman YHT Garı'nın karşısındadır. Eryaman, Etimesgut ve Elvankent'ten gelen hastalar için randevu A Life Hospital online randevu sistemi veya Doktortakvimi üzerinden alınabilir.
Sık sorulan sorular
Dizden ses gelmesi zararlı mı?
Çömelince dizimden ses geliyor ve ağrıyor, neden?
Genç yaşta dizden ses gelmesi kireçlenme mi?
Dizden ses gelmesi için hangi doktora gidilir?
Dizden ses gelmesi için hangi egzersizler yapılmalı?
Dizde takılma ve klik sesi menisküs yırtığı mı?
Eryaman'da diz ağrısı ve dizden ses gelmesi için nereye gidebilirim?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Tedavi planı hekim muayenesi sonrasında kişiye özel belirlenir. Ani güç kaybı, idrar/gaita kaçırma, göğüs ağrısı, yüksek ateşle birlikte eklem şişliği gibi acil durumlarda 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

